مراسم شروع آبدهی اولین چاه نیمه عمیق را در زمانی که سه چهار سالم بود در یکی از روستاهای جلکه ماژان بیرجند شاهد بودم.قنات روستا کم آب شده بود و آن چاه نیمه عمیق جایگزین قنات می شد.دهه چهل بود و این چاه البته اولین چاه آن منطقه نبود ولی جزو اولین چاه ها بود.یادم می آید که در دهه پنجاه یک آقایی به نام آقای سلطانی یک چاه نیمه عمیق در دشتی که تا آن موقع علف چر گوسفندان روستائیان بود، حفر کرد و تعدادی زارع در زمینهایی که تا آن موقع بیابان بودند و البته یک بند(در بیرجند در مسیر سیلابهای فصلی سد خاکی می سازند و آب به همراه آبرفت پشت این سد که به آن بند می گویند،می ماند و در این بندها گندم دیم و یا جالیز می کارند.) در آنجا موجود بود و متعلق به این آقای سلطانی بود،شروع به کشت و زرع کردند .یادم می آید که تعداد این چاه ها بسرعت زیاد می شد و کشاورزان  در صحبتهایشان از تاثیر حفر چاههای جدید بر آبدهی چاه های خود شکایت داشتند. در آن موقع تمام قناتهای جلگه خشکیده بود.بعضی از روستاها بی سکنه شد.

حالا این چاه ها دیگر نیمه عمیق نیستند و همه چاه ها عمیق هستند و دارای موتورهای قویی هستند.

اکنون در اغلب دشتهای کشور وضعیت سفره آب زیرزمینی مطلوب نیست.در منطقه بسطام شاهرود که تا قبل از حفر چاه ها تعداد زیادی قنات دایر بود و هنوز هم تعدادی از آنها، البته در روستاهای حاشیه کوهپایه ها،دایر هستند و دارای آبدهی هستند،سطح آب زیرزمینی ٣ تا ۵ متر بوده است و اکنون عمق کم چاه ها حدود ١٢٠ تا ١٣٠ متر است و مرتب نیاز به کف شکنی و لایروبی و جابجایی دارند.

در سالهای اخیر و پس از فرمان امام (ره)که آبهای زیرزمینی را جزو انفال اعلام کردند و حفر چاه های جدید بدون مجوز وزارت نیرو ،غیر مجاز  شد.ولی اکنون تعداد چاه های غیرمجاز کشور سر به فلک می کشد و اخیرا مجلس شورای اسلامی مصوب کرده است که به همه این چاه های غیرمجاز،مجوز پروانه بهره برداری داده شود.

هم اکنون و بر اساس گزارشها سطح سفره آبهای زیرزمینی در اغلب دشتهای کشور در وضعیتی بحرانی است.در دشت مشهد،سطح سفره سالانه ۵ متر در حال کاهش یافتن است.در همدان و چهارمحال و بختیاری این میزان ٧ متر است.

 تعداد چاه های غیرمجاز در بعضی از دشتهای کشور بدین شرح است:

کرمانشاه   ٢٠٠٠٠چاه

استان تهران   ٢٠٠٠٠ حلقه چاه

دشت قزوین   ۶٠٠٠ حلقه چاه

مرودشت  ٩۶٠٠ حلقه

راه حل کدام است؟

١. کشت محصولات متناسب با آب موجود در منطقه

از کشت محصولاتی که نیاز آبی زیادی دارند در دشتهای کم آب خودداری شود. مثلا در سالهای اخیر، در بسیاری از استانهای خشک و کم باران کشور،کشاورزان اقدام به کشت و زرع برنج کرده اند که محصولی با نیاز آبی زیاد است و تبخیر از سطح مزارع برنج زیاد است.

٢.اصلاح شبکه های آبرسانی

هنوز کانالهای خاکی وجه غالب انتقال آب در روستاهای کشور هستند.

٣.اصلاح سیستم های آبیاری

کشاورزان آنچنان آب را بی رویه مصرف می کنند که انگار هیچ مشکلی در تامین آب وجود ندارد.در تمام تاریخ کشورمان،آب به عنوان گلوگاه تولید کشاورزی محسوب می شده است.کلمه آبادی و تمام پسوندهایی که در زبان فارسی به آب اضافه شده و کلمات امیدبخشی را ایجاد کرده اند،نشان از اهمیت،جایگاه و ارزش آب در سراسر تاریخ کشورمان دارد.

۴.اهمیت دادن بیشتر به تحقیقات آب

۵.بازیافت آب و مدیریت استفاده مجدد از آب

۶.توجه ویژه به طرح های آبخیزداری

٧.حفظ مراتع و جنگلها  و پوشش گیاهی در دشتهای کشور

یادمان باشد که شهرسوخته روزی بسیار آباد بوده است. همه ویرانه های بجا مانده در جغرافیای کشور ناشی از حمله دشمن نیست.نبود آب بسیاری از روستاها و شهرهای زیبا و پرسکنه و پرجنب و جوش را به مکانی مناسب زیست جغدان تبدیل می کند.