بسمه تعالی

دانشگاه جامع علمی کاربردی

موسسه آموزش عالی علمی کاربردی جهاد کشاورزی

مجتمع آموزش عالی علمی کاربردی سمنان (شاهرود)

 

عنوان:

بررسی ضایعات در برداشت با کمباین

 

 

 استاد راهنما:

آقای مهندس طالبی

                                                                                                                                                                          

دانشجو:

 حسن حاج محمدی

رشته:

   مکانیزاسیون

پاییز88

 

 فهرست مطالب

 عنوان                                                    صفحه

چکیده                                                       3

لغات کلیدی                                                 3

مقدمه                                                        3

اهمیت برداشت:                                             4

مزایای برداشت غیر مستقیم:                               7

- برداشت مستقیم                                            8

کمباین                                                        9

تنظیمات                                                     16  

نحوه عمل بوجار                                           25

تجهیزات کابین راننده                                       34

شناخت ضایعات و روشهای اندازه گیری ضایعات       44

ضایعات طبیعی «ضایعات از قبل شروع برداشت»      44

ضایعات حین برداشت «اثر کار کمباین»                  44

ضایعات حین برداشت                                       45

روش اندازه گیری دانه های شکسته                         48

 

 

 

بنام خداوند جان و خداوند رای         خـداونـد روزی ده رهنمــــای

 چکیده:

 یکی از عوامل مهم ریزش و تلفات محصول در حین برداشت ،عدم تنظیم و یا ناآشنایی کاربران کمباین با اصول صحیح تنظیم قسمتهای مختلف کمباین می باشد.

لغات کلیدی:

کمباین،تلفات،ریزش،هد،کوبنده و ضدکوبنده،هلیس

مقدمه:

تامین غذا و غلبه بر گرسنگی از جمله دغدغه هایی بوده که همواره بشر با آن دست به گریبان بوده و در جهان کنونی، عدم موفقیت کامل در مهار نرخ رشد جمعیت به علتهای مختلف از جمله رشد آگاهی و موفقیت آمیز بودن کنترل بیماریهای اپیدمی از یک سو و محدودیت مناب آب استحصالی شیرین کشاورزی، عدم بارش کافی نزولات آسمانی متناسب برداشت از ذخایر آبی- محدودیتهای خاکی و پیشرفت بلاتوقف کویر از سوی دیگر باعث گردیده که تامین غذا به عنوان یک بحران فراگیر فراسوی نوع بشر امروزی بروز نماید و این معضل که در آینده ی نه چندان دور به عنوان یک جنگ تمام عیار حیات آدمی را به خطر مواجه خواهد ساخت، نگرانیهای را نزد متفکران و دانش آموختگان علوم کشاورزی بوجوده آورده. تلاش برای یافتن راهکارهای نوین جهت افزایش عملکرد در واحد سطح با به حداقل رساندن هدر رفت محصولات از مزرعه تا سبد خانوار و تولید محصولات ارگانیک از جمله مسائلی می باشد که وظیفه خطیر دانشمندان علوم مختلف کشاورزی را بیش از بیش نمایان می سازد. یکی از مهمترین برنامه های جلوگیری از هدررفت محصولات تولیدی به عنوان ضایعات، نظارت آگاهانه مبتنی بر شناخت نحوه عمل ماشین های برداشت در مرحله نهایی تولید «برداشت» می باشد. در این مبحث سعی بر آن شده تا با شناخت علمی و فنی از کمباین به عنوان مهمترین ماشین برداشت غلات و دانه های روغنی همچون کلزا و آفتابگردان بتوانیم تلفات محصول تولیدی را به حداقل ممکن برسانیم.


اهمیت برداشت:

تلاش چندین ماهه زارع و گذر گیاه از مرحله رویشی و طی مرحله رشد زایشی و تکامل  بلوغ دانه در مرحله فیزیولوژی رسیدگی، زارع می تواند نتایج تلاش خود را بدست آورده در مرحله برداشت عوامل متعددی نتیجه حاصله را مورد تهدید قرار میدهند بنابراین شناخت این عوامل و مقابله با آنها منتج به بالا رفتن توان اقتصادی زارع خواهد شد. در این مبحث به سه عامل که تعیین کننده ترین عوامل می باشد اشاره می گردد.

الف: شناخت بلوغ جنسی بذر یا شناخت فیزیولوژی رسیدگی دانه جهت تعیین مناستبرین و بهترین زمان برداشت

ب: تهیه امکانات و ماشین آلات مورد نیاز برداشت محصول «کمباین» و فراهم نمود امکانات حمل از مزرعه تا انبار یا محل تحویل

ج: شناخت تکنیکهای بکارگیری ماشینها و شناخت راه های بروز ضایعات جهت مقابله با آنها

حال با توجه به مباحث بالا جهت برداشت بهینه با حداقل ضایعات برنامه ای با راهکارهای علمی در مورد برداشت محصول کلزا ارائه می گردد.

فیزیولوژی رسیدگی دانه در کلزا:

انتخاب زمان برداشت مناسب در گیاه کلزا به علت رشد نامحدود بودن بسیار مشکل بوده و توجه به رسیدگی محصول از مهمترین عواملی می باشد که می بایست با شناخت دقیق تر آن اقدام به تعیین تاریخ مناسب برداشت محصول نمود. برای تعیین زمان مناسب برداشت کلزا تعیین نحوه برداشت بسیار مهم بوده که با توجه به آن دو روش پیشنهاد می گردد. که هر کدام دارای معایب و محاسن خاص خود بوده و نیازمند برنامه ریزی خاصی می باشد.

الف: برداشت غیرمستقیم «دستی»

ب: برداشت مستقیم یا ماشینی:

1- برداشت غیرمستقیم یا دستی: در این روش پس از اینکه حدود 80% غلافهای پایینی و میانی ساقه از رنگ سبز به زردی تغییر رنگ داد محصول آماه برداشت می باشد. برای اطمینان بیشتر اگر تعدادی از غلافها را بصورت تصادفی انتخاب نموده و چنانچه دانه ها به رنگ سبز یا سبز تیره درآمده باشند رطوبت دانه ها بین 35-30 درصد می باشد. در این مرحله با استفاده از نیروی کارگری و داس نسبت به برش غلافها به همراه ساقه های فرعی n و 1n و 2n و 3n و غیره. از محل انشعابات ساقه اصلی اقدام نموده و شاخه های بریده را پس از جمع آوری به محلی که قبلاً تعیین گردیده حمل می کردند و به مدت سه یا چهار روز در معرض نور خورشید قرار داده تا به دانه به رطوبت مطلوب یعنی 16-14 درصد برسد. سپس با استفاده از کمباین در حالت درجا نسبت به کوبش غلاف ها جهت استحصال دانه اقدام می نمایند.

شرایط عمومی محل دپوی شاخه ها:

این محل بایستی دارای شرایط زیر باشد.

الف: محصول دپو شده در برابر هجوم پرندگان و مورچه ها در امان باشد.

ب: ارتفاع محل انتخاب شده می بایست 20 تا 30 سانتی متر از زمین بلندتر باشد تا از نفوذ آب و گرد و خاک جلوگیری شود.

ج: کف محل انتخاب شده ترجیحاً سیمانی و یا با پوشش غیر از پلاستیک مفروش گردیده تا از تعریق شاخه های زیرین جلوگیری به عمل آمده و باعث پوسیدگی دانه ها و محصول نگردد.

معایب برداشت غیرمستقیم:

الف: گران بودن هزینه برداشت به علت نیاز به نیروی کارگری زیاد

ب: امکان ضربه خوردن غلافها به هنگام حمل به محل جمع آوری

ج: نیاز به نیروی ماشینی جهت جداسازی دانه ها از غلاف

د: مشکل از بین بردن ساقه های باقیمانده درون مزرعه

هـ: برداشت غیرمستقیم در مزارع و با سطح وسیع عملاً امکان پذیر نمی باشد.

مزایای برداشت غیر مستقیم:

الف: به حداقل رساندن ضایعات ریزش که یکی از فاکتورهای منفی محصول کلزا می باشد.

ب: کاهش چشمگیر رشد بوته های کلزا به عنوان علف هرز در کشت بعدی

ج: استفاده کمتر از سموم جهت مبارزه با علف هرز در کشت بعدی و رعایت مسئله زیست محیطی

2- برداشت مستقیم:

در این روش جهت برداشت محصول کلزا از کمباین برداشت غلاف همراه هد‌الحاقی که بر روی هد برداشت غلات نصب می گردد استفاده می شود. شناخت نحوه کار و تنظیمات لازم جهت جلوگیری از بروز ضایعات بسیار مهم و حائز اهمیت می باشد. بنابراین احساس می گردد که بیان تجربیات 27 ساله نظارت بر کار کمباین و بیان نحوه تنظیمات واحدهای مختلف کمباین خالی از لطف نبوده و امید است مفید واقع گردد.

 

کمباین: Combine:

ماشینی است که از تلفیق چند واحد مجزا بوجود آمده که توانایی برداشت محصول- جداسازی دامنه از غلاف- بر جاری و ارائه محصولی عاری از کاه و کلش آماده تحویل به سیلو را دارا می باشد به انجام چند عمل بطور همزمان را کمباین نامیده اند.

نحوه عمل کمباین :

کمباین در مجموع از ترکیب واحدهای دستگاه دروگر- دستگاه کوبش- دستگاه بوجار-  دستگاه انتقال و مخزن «انباری» تشکیل شده است این واحدها به تنهایی عهده دار عمل خاصی بوده و در عمل ترکیبی با استفاده از زنجیرها - چرخ دنده ها- وفولی ها هسته ها هارمونی مناسبی بین واحدهای یاده شده جهت دستیابی به هدف نهایی ایجاد گردیده است.

توجه: از این قسمت به بعد واحدهای مختلف را به طور جداگانه مورد بررسی قرار داده و با چگونگی نحوه عمل- متعلقات آن و تنظیمات مناسب آن آشنا خواهیم شد.

 

الف: واحد دروگر شامل: پلاتفرم- جک های پلاتفرم می باشد.

پلاتفرم شامل: 1- شاسی تیغه های برش 2- قیچی برش شامل تیغه‌های برش و انگشتی های ثابت برش 3- پروانه 4- مارپیچ حلزونی شامل: تیغه های مارپیچ و انگلشتی های خوراک دهنده و میل لنگ انگشتی 5- کلاچ انتقال نیرو به مارپیچ حلزونی 6- شاتون اره 7- سه‌راهی شاتون اره 8- پولی تنظیم پروانه 9- پیچ های تنظیم مارپیچ حلزونی 10- تکیه گاه پروانه 11- انگشتی رهنما

توجه: جک های پلاتفرم وظیفه حرکت عمودی پروانه را عهده دار می باشد.

پلاتفرم شامل: 1- شاسی تیغه های برش

2- قیچی برش شامل: الف- تیغه های برش ب: انگشتی های ثابت برش

3- مارپیچ حلزونی شامل: تیغه های حلزونی- انگشتی های خوراک دهنده- میل لنگ نگهدارنده انگشتی های خوراک دهنده

4- کلاچ انتقال نیرو: تامین کننده نیروی چرخش مارپیچ حلزونی می باشد.

5- شاتون اره

6- سه راهی شاتون اره

7- پولی تنظیم سرعت پروانه

8- پیچ های تنظیم مارپیچ حلزونی

9- پروانه یا چرخ فلک

10- تکیه گاه پروانه

11- انگشتی های راهنما

تنظیمات واحد دروگر:

الف: تنظیم پروانه: الف: سرعت محیطی پروانه ب: ارتفاع پروانه: تنظیم افقی

سرعت محیطی یا دور پروانه: سرعت محیطی پروانه بایستی کمی بیشتر از سرعت پیشروی کمباین باشد مثلاً اگر سرعت پیشروی کمباین 1 متر در ساعت باشد سرعت دور پروانه بایستی حدود 2/1 متر باشد. و چنانچه سرعت پروانه خیلی بیشتر از سرعت پیشروی کمباین باشد محصول به دور پروانه پیچیده شده و به درون مزرعه پرتاب شده و تعدادی از ساقه ها به بالای دهانه کلش کش پرتاب خواهد شد. و اگر سرعت پروانه کم باشد. محصول بریده شده قبل از تماس پروانه با آن به دلیل پیشروی کمباین به زیر پلاتفرم کشیده می شود.

2- تنظیم ارتفاع پروانه: این تنظیم به ارتفاع محصول بستگی دارد. اگر ارتفاع محصول بلند باشد ارتفاع پروانه بالاتر و اگر محصول کوتاه باشد ارتفاع پروانه نزدیکتر به شاسی تیغه های برش خواهد بود. بطور کلی پرکهای پروانه بایستی به هنگام تماس اندکی پایین تر از انتهای خوشه قرار بگیرد.

توجه: در محصول کلزا پروانه در تنظیم عمودی در بالاترین حد خود قرار می‌گیرد و تنظیم افقی به علت استفاده هد‌الحاقی این تنظیم مفهومی ندارد.

3- تنظیم افقی پروانه: این تنظیم بستگی مخصوص محصولات کوتاه و تراکم می باشد. و هر چه محصول کوتاه قدتر و فاصله با تیغه برش کمتر می شود.

نکته: بطور کلی دو نوع پروانه وجود دارد.

1-     پروانه پره ای که 4 تا 8 پره چوبی یا فولادی داشته و مخصوص محصولات بدون ورس و سرپا می باشد.

 

2-     پروانه انگشتی دار: مخصوص محصولات ورس کرده می باشد.

توجه: در دو نوع پروانه یاد شده بالا زاویه های پرک ها و زاویه های انگشتی ها با توجه به ایستادگی محصول قابل تنظیم می باشد.

ب: تنظیم تیغه های برش و انگشتی های ثابت:

اگر پس از عبور کمباین ساقه های بریده شده بر روی زمین دقت شود می بایست سطح عرضی ساقه بریده شده بصورت سالم و بیضی باشد اگر ساقه ها پس از برش پاره شده و یا ساقه کاملاً بریده نشده باشند تیغه های برش و انگشتی های ثابت دارای نقص می باشند برای شناخت بهتر نحوه عمل تیغه ها و انگشتی ها ابتدا می بایست کورس تیغه را بشناسیم:

کورس تیغه: تیغه ها دربین انگشتی ها و با شاسی خود دارای حرکت رفت و برگشتی می باشد. به مسیری که یک تیغه تا وسط دو انگشتی طرفین خود طی نموده و کورس تیغه می گردند.

در این حالت چون انگشتی ها ثابت می باشند و تیغه متحرک بوده و دارای دو لبه تیز می باشد. پس از رسیدن به لبه هر انگشتی عمل برش آغاز و تا رسیدن تیغه به میانه انگشتی عمل برش خاتمه می یابد و چنانچه تیغه قبل از رسیدن به میانه انگشتی شروع به برگشت نماید عمل برش ناقص انجام شده و مقداری از ساقه بطور کامل بریده نشده و در اثر حرکت کمباین به زیر پلاتفرم کشیده شده و از دسترس خارج می گردند بنابراین دقت شود چون تیغه ها و انگشتی ها در عمل برش مکمل یکدیگرند هر دو بایستی سالم باشند تا از بروز ضایعات برش جلوگیری به عمل آید.

نکته: برای تنظیم کورس تیغه می بایست از طریق شاتون اره و سه راهی شاتون اره اقدام نمود.

توجه: چنانچه تیغه ها و پشت انگشتی ها دچار شکستگی می شوند سه راهی شاتون اره شل بوده و می بایست سفت گردد و به هر دلیلی انگشتی ها از حالت مستقیم خارج شده و شکسته شوند الزاماً می بایست تعویض گردند.

 

ج: نحوه عمل مارپیچ حلزونی «هلیس» و انگشتی های خوراک دهنده و تنظیم آنها

وظیفه مارپیچ حلزونی که بصورت استوانه های توخالی دارای نوار مارپیچ در جدار خارجی خود می باشد که توسط آنمحصول بریده شده توسط تیغه های برش را به وسط قسمت میانی کشیده و به کمک انگشتی های خوراک دهنده که در داخل استوانه به کمک میل لنگی داری حرکت رفت و برگشتی می باشند آنها را به زیر الواتور کلش کش هدایت می نماید.

 

1- تنظیمات مارپیچ حلزونی: الف تنظیم لبه های تیغه نوار مارپیچ نسبت به کف پلاتفرم ب- تنظیم لبه های تیغه نوار مارپیچ نسبت به دیوار عمودی انتهایی پلاتفرم.

الف: تنظیم فاصله نسبت به کف پلاتفرم: چنانچه این فاصله نسبت به کف پلاتفرم بطور مناسبی رعایت نگردد. باعث می شود که محصول بریده شده بدرستی به قسمت میانی مارپیچ حلزونی هدایت نگردیده و در اثر جمع شدن در جلوی پلاتفرم محصول بداخل مزرعه بازگشت نماید و با ایجاد خسارتی معادل 50-40 درصد محصول تولیدی را ایجاد نماید. برای شناخت و رعایت این فاصله می بایست نوع محصول را در نظر داشت به عنوان مثال چنانچه محصول گندم و جو باشد با در نظر گرفتن قطر خوشه که حدود 1 سانتی می باشد. به اندازه تماس دو خوشه که بر روی هم قرار می گیرند با لبه نوار مارپیچ فاصله را تنظیم نمود. فاصله تقریبی حدودی 2 الی 5/2 سانتی متر می باشد. اگر این فاصله کمتر از این باشد باعث خرد شدن خوشه و عدم هدایت مناسب به طرف انگشتی های خوراک دهنده  شده و اگر این فاصله بیشتر از این مقدار باشد مارپیچ به علت عدم تماس مناسب با خوشه ها بصورت سرکش بر روی خوشه ها قادر به هدایت محصول نبوده و شاهد بازگشت محصول به داخل مزرعه خواهیم بود. در برداشت کلزا این فاصله حدود 5/2 الی 3 سانتی متر می باشد.

ب: تنظیم لبه های تیغه مارپیچ نسبت به دیواره عمدی انتهایی پلاتفرم:

عدم رعایت فاصله مناسب که دقیقاً برابر با تنظیم مارپیچ نسبت به کف پلاتفرم می باشد ضایعاتی برابر قسمت الف متوجه زارع خواهد گردید.

توجه: برای تنظیم فاصله عمودی و افقی تیغه های نوار مارپیچ هلیس می توان از پیچ و مهره هایی مربوطه که در دو طرف مارپیچ قرار دارد استفاده نمود.

توجه: برای تنظیم غلطک پایینی بطور تجربی ثابت گردیده چنانچه به اندازه ای جمع شود که طول اندازه آن 12 سانتی متر باشد کار غلطک برای انتقال گندم در بهترین حالت قرار دارد و چنانچه این فاصله 8 سانتی متر باشد بهترین حالت غلطک برای عبور جو مناسب می باشد. و برای محصول کلزا حدود 6 سانتی متر مناسب می باشد.

 

کلش کش: کلش کش وظیفه هدایت نمودن محصول از انگشتی های خوراک دهنده به هلیس و تحویل آن به سیلندر کوبنده می باشد. و از دو استوانه بالا و پایین که بر روی دو طرف آنها دو زنجیر نصب می گردد و نبش های مضرس که با فواصل خاصی بر روی زنجیر نصب می گردد تشکیل شده است. فاصله استوانه جلویی «ورودی محصول به کلش کش» با کف کلش کش و بسیار مهم می باشد. و چنانچه این فاصله کم باشد باعث خرد شدن خوشه ها و یا نیام ها شده و در نتیجه با انباشته محصول در کف پلاتفرم شاهد برگشت محصول بداخل مزرعه خواهیم بود و چنانچه این فاصله زیاد باشد به علت تماس نبش ها با محصول شاهد انباشته شدن محصول در کف پلاتفرم و بازگشت محصول بداخل مزرعه خواهیم برد.

 

ح: دستگاه کوبش:

این مجموعه شامل یک هشت ضلعی درایا نبشی‌های مفرس که از نقطه مرکزی هشت ضلعی میله ای عبور کرده  و هشت ضلعی بر روی آن سوار می باشد. این هشت ضلعی و بنام کوبنده خوانده می شود.

ضد کوبنده: این دستگاه بصورت یک نیم هلالی مشبک بوده که از تعدادی نبشی در عرض و تعدادی میلگرد با قطرهای نازک عبور می نماید و درست در زیر کوبنده قرار می گیرد.

بیتر: یک چهاره پره می باشد که جهت جلوگیری از پیچ پیچش محصول به دور کوبنده عمل نموده و جهت گردش آن برعکس حرکت کوبنده می باشد و در بالای کوبنده نصب می گردد. وظیفه آن هدایت کاههای درشت بر روی کاه پرانها می باشد.

تله سنگ گیر: که به شکل یک نیم لوله ای که از وسط بریده شده باشد بوده و درست در جلوی دهانه ورودی ضد کوبنده که محل ورود محصول بریده شده از انتهای کلش کش‌ها به داخل کوبنده و ضدکوبنده قرار گرفته وظیفه آن گرفتن نگهداری سنگ و شن می باشد که توسط کلش کش به طرف دستگاه کوبش هدایت شده می باشد. چنانچه این تله سنگ گیر هر روز دو بار تخلیه نگردد. باعث صدمات مکانیکی به دستگاه کوبش می گردد.

دریچه جلویی : که از طریق این دریچه می توان به تیغه های کوبنده دسترسی پیدا نموده و جهت تعویض آنها اقدام نموده از طریق دریچه های بغلی می‌توان از دو طرف فاصله کوبنده و ضد کوبنده را کنترل نمود.

توجه: برعکس آنچه از شنیدن نام کوبنده و ضد کوبنده به ذهن شنونده متبادر می گردد. محصول پس از ورود  به دستگاه کوبش از دهانه پایینی «حدفاصل بین کوبنده و ضدکوبنده» وارد فضای مابین کوبنده و ضدکوبنده گردیده و در اثر حرکت دورانی کوبنده محصول به طرف دهانی بالایی هدایت می گردد. و در اثر وجود اختلاف در اندازه دهانه پایینی و بالایی که دو به یک می باشند یعنی فاصله دهانه جلویی کوبنده و ضد کوبنده دو برابر فاصله دهانه بالایی کوبنده و ضد کوبنده می باشد. دانه در اثر مالش بوجود آمده از غلاف جدا گردیده و از فضای مابین شبکه ای در ضد کوبنده به روی سینه بذر می ریزد.

نکته: این قسمت از مهمترین قسمتهایی می باشد که در کمباین می بایست دقیقاً تنظیم گردد. زیرا وجود ضایعات بسیار بالا در اثر عدم تنظیم مناسب آن در محل دپولی محصول در مخزن و یا تعیین افت بالا در محل خرید از علل های کار کرد نامناسب دستگاه کوبش می باشد.

نکات بسیار مهم: برای بررسی چگونگی عملکرد کمباین در مزرعه ضایعات اشاره شده در زیر همگی از اثرات عدم تنظیم مناسب دستگاه کوبش می باشد. و شامل الف: ضایعات در مزرعه پس از عبور کمباین وجود کزل «خوشه هایی که بصورت نیم کوب» در محل پی ریز در کمباین مشاهده می گردد.

2- وجود خوشه های سالم که در پی ریز در پشت کمباین قابل مشاهده می باشد و نبایستی آن ها را با خوشه هایی که در اثر ضایعات طبیعی در مزرعه وجود دارد اشتباه نمود علائم مشخص و باند آن این گونه خوشه ها به ساقه های بلند شکسته شده بریده شده متصل می باشند.

 

ب: وجود ضایعات در مخزن:

1-   وجود دانه های شکسته و خرد شده در انباری کمباین

2-   وجود دانه های شکسته و خرد شده در هلیس بالابر

3-   وجود گندم های پودر شده در انباری

4-   وجود گزل در انباری

 

علل بوجود آمدن ضایعات در دستگاه کوبش

1-   تنظیم نبودن دهانه جلویی به دستگاه کوبش: این اندازه بایستی دو برابر دهانه بالایی بین کوبنده و ضد کوبنده باشد و اگر به هر دلیلی این فاصله کم یا زیاد باشد. خسارات فوق الاشاره بالا بروز می نماید.

 

2-   کم یا زیاد بودن دهانه خروجی بالا: باعث بروز خسارت یاد شده می‌گردد.

3-   بالابردن دور کوبنده: بستگی به نوع مقاومت در و شکسته شدن پوسته غلاف جهت آزادسازی دانه متفاوت می باشد و به هد چه مقاومت به شکسته شدن پوستک غلاف بیشتر باشد می بایستی دور بالاتر انتخاب گردد و بلعکس در زیر به تعدادی از دورهای مناسب کوبش گندم های مختلف و کلزا اشاره می گردد.

1-   گندم روشن: دور مورد نیاز 700-600 دور دقیقه

2-   گندم قدس: دور مورد نیاز 700-650

3-   گندم مهدوی: 750- 650 دور در قیقه

4-   گندم روشن: 800-700

5-   گندم امید 1000- 900 دور در دقیقه

6-   گندم بکراس امید: 1250- 1200 دور در دقیقه

7-   کلزا: 900- 750 دور در دقیقه

پرده دانه گیر دقیقاً در پشت بیتر قرار دارد تا اگر دانه ای از محصول در اثر حرکت دورانی به طرف بیرون پرتاب گردد در اثر برخوردها این پرده به طرف سینی بذر هدایت گردد.

نکته: بحث چگونگی شناخت ضایعات طبیعی و تشخیص آنها از ضایعات بوجود آمده در اثر کار کمباین در مبحث شناخت ضایعات کاملاً توضیح داده خواهد شد.

دستگاه بوجار: این دستگاه شامل : 1- سینی بذر غربال ها- کاه پرانها- پنکه باد- وسینی های هادی باد- چهارپره «بیتر»- هلیس های بالابر و هلیس برگردان می باشد.

وظیفه دستگاه بوجار: جداسازی دانه از کاه و کلش بوده و هدایت ها دانه پاک و تمیز به مخزن «انباری» می باشد.

-      سینی بذر: این سینی دقیقاً در زیر ضد کوبنده قرار دارد و دانه به همراه کاه های ریز و پوستکهای غلاف به روی آن می ریزد. دارای حرکت رفت و برگشتی می باشد.

نحوه عمل بوجار:

محصول حاصل از عمل دستگاه کوبش «دانه ها- ریشک ها- کاه ریز- کزل ها» از شبکه های ضدکوبنده عبور نموده و بر روی سینی بذر می ریزد و در اثر حرکت رفت و برگشتی بر روی غربال فوقانی «بالایی» تخلیه می گردند. در این مرحله با توجه به تنظیم شبکه های غربال دانه های قابل عبور از غربال به پایین می ریزند و کاه ها و کزل در اثر وزش باد به طرف انتهایی کمباین هدایت می شوند. در اینها جهت درک بهتر عمل غربال و نقش وزش باد به آن و نحوه عمل بوجاری به تفصیل بیان می گردد. پس از هدایت محصول به غربال چنانچه سینی های هادی باد عمل خود را بدستی انجام ندهند کاه موجود روزنه های عبور دانه را بطور کامل بسته و دانه ها به همراه کاه و کزل به پی ریز کمباین انتقال یافته و خسارت شدیدی وارد خواهد شد. بنابراین بایستی بهترین محل تماس باد با غربال را بدرستی بشناسیم. اگر با طول غربال را به سه قسمت تقسیم نماییم. سینی پرتاب پایینی بایستی  قسمت غربال نزدیک به سینی بذر را تحت پوشش قرار دهد و سینی پرتاب بالایی   غربال نزدیک به انتهای کمباین را تحت پوشش خود قرار دهد در این حالت کاه های همراه دانه در ورود به غربال بالایی تحت تاثیر وزش باد قرار گرفته و در اثر سبکی به پرواز درآمده و در محل فرود در نزدیکی انتهای کمباین مجدداً تحت تاثیر باد سینی پایینی قرار گرفته و مجدداً به پرواز درآمده و در خارج از کمباین در پی ریز به زمین می نشینند. دانه در اثر وزن سنگین خود از شبکه های غربال بالایی به همراه تعدادی از کزل ها عبور و بر روی غربال تحتانی «زیرین» می ریزند در غربال تحتانی که شبکه های آن قابل تنظیم می باشند و خود غربال دارای حرکت رفت و برگشتی می باشد دانه های از آن عبور نموده و توسط صفحه شیب دار به هلیس بالابر تحویل می شوند و کزل در روی غربال به حرکت خود ادامه داده و در انتهای آن بر روی صفحه شیب داری ریخته و به طرف مارپیچ برگردان جهت مالش مجدد به دستگاه کوبش می روند بنابراین تنظیم شبکه های غربال فوقانی و تحتانی دارای اهمیت خاصی می باشد. اگر غربال بالایی جمع باشد. دانه های محصول به وفور بر روی پی ریز مشاهده می گردند و اگر غربال باز باشد کزل ها به همراه کاه بر روی غربال پایینی ریخته و آن را مسدود می نماید که در نتیجه دانه ها در اثر عدم عبور از غربال پایینی مجدداً مسیر کوبش را طی می کنند که در اثر کوبش مجدد غالباً دانه ها شکسته می شوند و اگر غربال زیرین بیش از حد باز باشد در مخزن به همراه دانه کزل و کاه مشاهده خواهد شد. و اگر زیاد جمع باشد شاهد دانه های شکسته در مخزن مشاهده خواهد گردید.

غربالک یا غربال کوچک انتهای غربال فوقانی «غربال انتهایی»

وظیفه این غربال هدایت کزل و خوشه های مالش نخورده از غربال فوقانی به صفحه شیب دار جهت مالش مجدد و جلوگیری از ریزش آنها به پی ریز می باشد و بهترین تنظیم آن در حالتی می باشد که شبکه های آن در حالت  بصورت باز باشد و چنانچه در پی ریز کمباین کزل و خوشه های نیم کوب مشاهده گردید بایستی دریافت که تنظیم غربالک مناسب نمی باشد این غربال فاقد حرکت بوده و ثابت می باشد.

نکته: جهت چگونگی صحت عمل غربال های فوقانی و انتهایی می توان از محصول هدایت شده به بیرون که بر روی اکسل چرخهای عقب جمع شده اثر بهره گرفت.

توجه: تنظیم غربال های فوقانی و تحتانی بستگی به نوع محصول داشته و در هر مزرعه می بایست در شروع هر برداشت تنظیم گردد.

توجه: بهترین تنظیم سینی های به بدین صورت می باشد که سینی بالایی باد را به  انتهایی الک هدایت نماید و الک پایین در  ابتدایی غربال هدایت نماید و این عمل از طریق اهرم های تنظیم سینی باد که در سمت راست بیرون کمباین و در کنار فن تولید باد قرار گرفته قابل تنظیم می باشد.

 

 

نکته: وجود دانه در هر پی ریز کمباین- وجود کزل در مخزن- وجود کاه و کلش در مخزن- وجود دانه های سالم در هلیس برگردان- از نشانه های عدم تنظیم مناسب غربال و سینی های پرتاب و یا شدت وزش باد می باشد.

برای تنظیم میزان باد مناسب از اهرم متصل به فن و از طرف بیرون می باشد که مناسبترین میزان باد تولید در کلزا قرار گرفتن اهرم بر روش شاخص باد 500 تا 550 می باشد.

غربال فوقانی: بر روی گهواره نصب شده و در حین حرکت رفت و برگشتی به اینکه به قسمت زیرین می وزد. شبکه های غربال بالای به اندازه مورد نظر قابل تنظیم است. در روی غربال بالایی دانه، کاه و کزل که روی آن ریخته از هم جدا می شود و دانه روی الک زیرین «تحتانی» می ریزد و کزل از انتهای غربال فوقانی به هلیس بازگشت هدایت می شود و برای سایش مجدد به کوبنده باز می گردد. کاه از طریق باد پنکه به بیرون از کمباین هدایت می شود کاه های کوچک و نرم و پوشالی»

غربال کوچک «غربال انتهایی»: وظیفه این غربال گرفتن کزل و خوشه های نیم کوب که از انتهای غربال فوقانی عبور نموده به طرف هلیس برگردان جهت هدایت به کوبنده می باشد. اندازه و قرار گرفتن فواصل بین پرکهای آن در حالت دو سوم از یکدیگر در حالت باز می باشد، این غربال فاقد حرکت می باشد.

غربال تحتانی «الک زیرین»:

از نظر حرکت مانند غربال بالایی بوده و شبکه های رویی آنها قابل تنظیم بوده و بایستی به نحوی تنظیم گردد که در بیشترین دانه محصول از آن عبور نموده و کزل و خوشه های نیم کوب که از غربال فوقانی عبور نموده نیز قابل ریزش نباشند و از انتهای آن به مارپیچ برگردان هدایت شوند و دانه های تمیز شده پایین ریخته از شبکه های آن بوسیله مارپیچ به انبار کمباین هدایت می شود.

کاه پران: در بالای غربال بالایی قرار دارند محصول کوبیده شده «کاه بلند+ دانه» و دانه هایی که بر روی قسمت غربال هدایت نشده توسط چهارپره «بیتر» همراه با کاه به قسمت کاه پران هدایت می گردند و در اثر حرکت رفت و برگشتی و بالا و پایین کاه پران «حرکت لنگوار» کاه را به پی ریز هدایت می کنند و دانه های همراه کاه در اثر حرکت هم زن از کاه جدا شده و از طریق مجرای زیرین کاه پرانها به روی سینی بذر هدایت می شوند، کاه پرانها توسط یاتاقانهای چوبی بر روی میل لنگ نصب گردیده اند.

نکته: کاه پرانها نبایستی حرکت عرضی داشته باشند و در صورتیکه کاه در مابین آنها تجمع یا در اثر حرکت رفت و برگشتی مالش بخورد و خطر بروز آتش سوزی می رود.

 

بیتر یا چهاره پره: وظیفه آن هدایت کاههای بلند از روی کوبنده به روی کاه پرانها می باشد و به هر دلیلی اخلالی در کار آن ایجاد شود کاه های بلند به دور کوبنده پیچیده و باعث توقف آن می گردد. حرکت بیتر برعکس حرکت کوبنده و در جهت عقربه های ساعت می باشد.

پرده دانه گیر: این پرده کمی عقب از بیتر بصورت عمودی نصب گردیده و وظیفه آن جلوگیری از پرتاب شدن دانه به خارج در اثر حرکت کوبنده می‌باشد.

هلیس بالابر: از زنجیر و تعدادی پدال با فواصل معینی تشکیل شده و وظیفه آن هدایت بذور به مخزن یا انباری کمباین می باشد.

هلیس برگردان: وظیفه آن هدایت کزل های نکوبیده جهت مالش مجدد به کوبنده و ضدکوبنده می باشد.

نکته: در محلی اتصال هلیس بالابر و هلیس برگردان با مارپیچ های انتهایی مربوطه به خود زاویه ی 90 درجه تشکیل شده که توسط دریچه های اهرم دار بسته می شود. و به هر دلیل اهرم ها باز شوند دانه های سالم و یا کزل های نکوبیده به همراه دانه به داخل زمین ریزش نموده و خسارت شدیدی بوجود می آورند.

 

 

 

شناخت برخی از اجزای مختلف کمباین و کارکرد آنها:

 

1- جک راه: این جک قادر می باشد بدون گرفتن ترمز و جک از سرعت پیشروی کمباین در مزرعه بکاهد و از طریق اهرمی که در کنار راننده قرار دارد این عمل انجام می گیرد.

نکته: استفاده از جک راه در قسمتهایی از مزرعه که محصول پرپشت می باشد بسیار حائز اهمیت بوده و از بروز ضایعات چین برداشت به نحو چشمگیری می کاهد.

تسمه پهن: این تسمه معمولاً از جنس برزنت بوده و وظیفه آن انتقال نیروی محرکه موتور به سایر قسمتهای کمباین می باشد.

نکته ایمنی: با عنایت به اینکه محصول رسیده دارای درجه اشتعال فوق العاده پایینی می باشد. و در اثر ایجاد جرقه در هر قسمت از کمباین امکان بروز حریق می باشد. لذا وجود کپسول آتش نشانی دارای کارت انقضاء مهلت الزامی می باشد.

هلیس تخلیه: وظیفه این مارپیچ تخلیه محصول از مخزن کمباین به کامیون می باشد در حین کار کمباین در مزرعه باید هلیس در جای خود تسبه و نصب باد.

تجهیزات کابین راننده:

در این قسمت جهت تسلط کامل راننده به کمباین- علائم هشدار دهنده «آمپر»- دورسنج اهرمهای راه اندازی دستگاههای مختلف کمباین- فرمان و کلاچ و ترمز و لیور دنده به همراه پیچ تنظیم دور کوبنده قرار دارد.

استفاده از پیچ تنظیم کوبنده: اگر این پیچ تنظیم های جهت عقربه های ساعت یک دور بچرخانیم سرعت چرخش کوبنده را 30 دور افزایش و درجهت خلاف عقربه های ساعت 30 دور از سرعت آن کاسته می شود.

دورسنج: در سمت راننده قرار داشته و تعداد دور کوبنده را به ما نشان میدهد.

در سمت چپ راننده: تعدادی اهرم قرار دارد که به صورت حرکت لاک پشتی و حرکت خرگوشی نمایش داده شده که از آنها جهت راه اندازی واحد دروگر- واحد کوبنده- حرکت پروانه و مارپیچ تخلیه بکار می رود.

توجه: فولی دور می بایست توسط سیم مربوطه به اهرم کنترل وصل می باشد تا راننده بتواند به راحتی دور پروانه را کنترل نماید. نکته بسیار مهم در شناخت قسمتهای مختلف کمباین فقط در جهت آشنایی با نحوه کارکرد مناسب و تنظیمات لازم بوده و هیچگاه نسبت به تنظیم آن جهت رفع عیب شخصاً اقدام ننموده و از افراد مسئول «راننده و مکانیک» هر دستگاه تقاضای رفع عیب و تنظیم را بنمائید.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

شمای کلی کمباین و واحدهای مختلف آن

 

 

 

2- اجزای تشکیل دهنده هد و نحوه عمل آن

 


الف: نحوه قرار گرفتن انگشتی های خوراک دهنده

 

 

 

 

 

ب: ضایعات هد:

 


3- جریان انتقال محصول به کوبنده

 

 

 

 

 

4- نقش کلشکش:

 

 


5- نحوه عمل کوبنده و اهمیت تنظیم آن

 

 

 

 

الف: ضایعات سرعت کم کوبنده

 


ب: با سرعت زیاد کوبنده

 

 

ج:تنظیم دهانه ورودی و خروجی کوبنده و ضد کوبنده

 

6- نقش پنکه باد و سینی دی هادی باد

الف: سرعت باد زیاد می شود.

 

 

 

ب: سرعت باد کم باشد.

 

 

 

 

7- نحوه انتقال محصول ماش خورده به انباری و کوبنده

 

الف: ضایعات غربال

 

 

8- نقش چهارپره یا بیتر و کاه پرانها و همزن

 

 

 

 

 

الف: تلفات کاه پران

 

 

 

 

 

شناخت ضایعات و روشهای اندازه گیری ضایعات هر واحد از کمباین:

تعریف ضایعات: وجود هر گونه محصول تولیدی بر روی زمین پس از برداشت محصول که از دسترس زارع خارج می گردد و ضایعات محسوب می گردد.

انواع ضایعات: 1- ضایعات طبیعی «ضایعات از قبل شروع برداشت»  

 2- ضایعات حین برداشت «اثر کار کمباین»

برای شناخت ضایعات حین برداشت و تفکیک آن از ضایعات طبیعی ابتدا به بررسی و شناخت ضایعات طبیعی و روش اندازه گیری آن می پردازیم.

الف: ضایعات طبیعی: ضایعات طبیعی در اثر ورس کردن محصول و حساس بودن به ریزش و یا ریزش خوشه در اثر تگرگ و طوفان بداخل مزرعه و یا در اثر عدم یکنواختی در رسیدن، تمایل خوشه ها به طفل داخل شیار. عدم برداشت به موقع و یا در اثر عدم برنامه ریزی مناسب جهت برداشت به موقع بوجود می آید و شناخت این نوع ضایعات قبل از برداشت، می تواند ما را در تشخیص ضایعات حین برداشت و کاهش آنها یاری نماید.

روش اندازه گیری ضایعات طبیعی: انتخاب کادر چوبی 1×1 متر با استفاده از پرتاب سنگ به داخل مزرعه چند نقطه بصورت تصادفی انتخاب و کادر را طوری قرار میدهیم که محصول بدون آسیب خوشه در درون کادر قرار بگیرد و سپس با استفاده از قیچی باغبانی نسبت به حذف آنها از درون کادر با نهایت دقت اقدام نموده و سپس نسبت به جمع آوری دانه ها و غلاف که در درون کادر ورودی زمین قرار دارند و پس از جداسازی دانه از غلاف مقدار دانه شمارش شده را یادداشت و پس چند بار تکرار کادر اندازه «حداقل سه بار» میانگین دانه ها به دست آمده و با توجه به وزن هزار دانه از طریق خریدن زیر نسبت به تعیین مقدار ضایعات طبیعی اقدام می نمائیم.

                                      

بدون ضایعات طبیعی در هکتار به کیلوگرم                        وزن هزار دانه کلزا            عداد دانه های بدست آمده

نتیجه بدست آمده در مزرعه

ب: ضایعات حین برداشت: به ضایعاتی گفته می شود که در اثر کار کمباین به مزرعه و محصول تولیدی وارد می شود. و تلفات حین برداشت برای هر واحد بطور جداگانه قابل بررسی و اندازه گیری می باشد.

1- تلفات هد یا میز:

تلفات هد بصورت خوشه دانه می باشد. و منابع تلفات آن عبارتند از

1-   کندی یا شکستگی تیغه و انگشتی

2- عدم تماس تیغه ها با انگشتی های برش به علت به هم خوردن فاصله انگشتی «به هم خوردن کورس تیغه»

3-   فرسودگی شاسی کله دارنده تیغه و انگشتی ها

4-   تنظیم نبودن پروانه از نظر دور- ارتفاع جلو و عقب

5-   پره های پروانه شکسته و یا جوشکاری شده باشند.

6-   ثابت کردن پولی تنظیم سرعت پروانه

7-   عدم تنظیم صحیح فاصله حلزونی با کف و پشت پلاتفرم

8-   سفت و یا شل بودن زنجیر بالابرنده

9-   خرابی سیبک دسته شاتون و سیبک شاتون اره

10-    نداشتن انگشتی خوراک دهنده و یا عدم تنظیم آنها با کف پلاتفرم

روش اندازه گیری ضایعات هد:

در این روش برای اندازه گیری ابتدا کمباین در حال برداشت متوقف گردیده و پس از درجا کار کردن واحد برش جهت تخلیه پلاتفرم یا هد از محصول بریده شده و هدایت آنها به واحد کوبش کمباین را به عقب هدایت می نمائیم دقت شود که هیچگونه محصولی به داخل مزرعه ریزش ننماید. حدود 5/1 متر از محل کار کمباین فاصله گرفته کادری به ابعاد 30/4×1 انتخاب و پس از علامت گذاری پیرامون کادر انتخابی با طناب نسبت به جمع آوری دانه و غلاف نیم کوب و سالم اقدام و پس از جمع آوری و توزین آنها از طریق فرمول زیر نسبت به تعیین ضایعات اقدام می نمائیم.

 

وزن بدست آمده

عرض پلاتفرم

وزن دانه های بدست آمده 45 گرم بود.

میزان ضایعات هر هکتار   2/74= 4/30- 6/104                                

عوامل موثر در افت خرمنکوب «کوبنده و ضدکوبنده»

بیش از 90% درصد دانه ها از خوشه در خرمنکوب جدا می شود و مابقی بوسیله غربالها از کاه و کلش جدا می گردد و به سینی دانه منتقل می شود. اتلاف در واحد کوبنده شامل دانه های شکسته و دانه های موجود و خوشه های نیمکوب «دانه های جدا نشده از غلاف» می باشد که  دانه های شکسته شده وارد مخزن «انباری کمباین و حدود  آنها در انتهای کمباین به بیرون می ریزد. توجه دانه های شکسته و خرد شده بیش از ماشین بیش از یک درصد»

عوامل موثر در تلفات خرمنکوب

1-   فاصله کم کوبنده و ضدکوبنده

2-   سرعت زیر کوبنده

3-   محصول وارده به خرمنکوب زیر می باشد.

4-   سیته بودن غربال فوقانی در اثر ماه گرفتگی

5-   جوشکاری نبش های ضدکوبنده

6-   خرابی تیغه های کوبنده «کند شدن- فرورفتگی در اثر برخورد با سنگ»

عوامل موثر در افت ضدکوبنده:

1-   فاصله زیر کوبنده و زیر کوبنده

2-   سرعت کم کوبنده

3-   عدم تخلیه سنگ جمع کن «تله سنگ گیر»

4-   صاف شدن برآمدگیهای نبش های خرمنکوب

روش تعیین اندازه گیری ضایعات و تلفات واحد کوبش:

کادری به اندازه 5/0× 5/0 انتخاب نموده و به طریقی آنرا در انتهای کمباین «در مابین چرخهای عقب» قرار میدهیم که به هنگام عبور کمباین پی زیر حاصله درون کادر بریزد «یک طرف کادر می بایست با توریهای ریز مسدود شده باشد» پس از آن نسبت به جداسازی کاه از دانه ها و کزل ها اقدام و سپس دانه های درون کزل اقدام و به همراه مابقی دانه های بدست توزین، وزن حاصله را یادداشت و این عمل سه تا چهار بار تکرار نموده و پس از بدست آوردن میانگین از روش زیر جهت بدست آوردن ضایعات واحد کوبش اقدام می نماییم.

نتیجه عملی در مزرعه: میانگین دانه ها پس از 4 بار تکرار 13 گرم

C

میانگین وزن دانه ها

ضریب تصحیح

                                                                  

                                                                                                      

روش اندازه گیری دانه های شکسته:

دو یا سه بار بصورت تصادفی صد گرم از محصول جمع آوری شده در انبار «مخزن کمباین» برداشت نموده و پس از غربال نمودن میانگین وزنی دانه های شکسته شده را بدست آورده و با توزین محصول درون مخزن به روش زیر میزان ضایعات را بدست می آوریم.

 

نتیجه عملی در مزرعه: میانگین دانه های شکسته بدست آمده: 3 گرم

وزن محصول در انباری : 1750 کیلوگرم

         

 

 

افت محصول:

6/218= 84+30+6/24+80= مجموع تلفات

درصد ریزش طبیعی

درصد تلفات هد

درصد تلفات کوبنده

مجموع کل تلفات

عملکرد

درصد تلفات انباری