بررسی ضایعات در برداشت با کمباین

اهمیت برداشت:

تلاش چندین ماهه زارع و گذر گیاه از مرحله رویشی و طی مرحله رشد زایشی و تکامل  بلوغ دانه در مرحله فیزیولوژی رسیدگی، زارع می تواند نتایج تلاش خود را بدست آورده در مرحله برداشت عوامل متعددی نتیجه حاصله را مورد تهدید قرار میدهند بنابراین شناخت این عوامل و مقابله با آنها منتج به بالا رفتن توان اقتصادی زارع خواهد شد. در این مبحث به سه عامل که تعیین کننده ترین عوامل می باشد اشاره می گردد.

الف: شناخت بلوغ جنسی بذر یا شناخت فیزیولوژی رسیدگی دانه جهت تعیین مناستبرین و بهترین زمان برداشت

ب: تهیه امکانات و ماشین آلات مورد نیاز برداشت محصول «کمباین» و فراهم نمود امکانات حمل از مزرعه تا انبار یا محل تحویل

ج: شناخت تکنیکهای بکارگیری ماشینها و شناخت راه های بروز ضایعات جهت مقابله با آنها

حال با توجه به مباحث بالا جهت برداشت بهینه با حداقل ضایعات برنامه ای با راهکارهای علمی در مورد برداشت محصول کلزا ارائه می گردد.

فیزیولوژی رسیدگی دانه در کلزا:

انتخاب زمان برداشت مناسب در گیاه کلزا به علت رشد نامحدود بودن بسیار مشکل بوده و توجه به رسیدگی محصول از مهمترین عواملی می باشد که می بایست با شناخت دقیق تر آن اقدام به تعیین تاریخ مناسب برداشت محصول نمود. برای تعیین زمان مناسب برداشت کلزا تعیین نحوه برداشت بسیار مهم بوده که با توجه به آن دو روش پیشنهاد می گردد. که هر کدام دارای معایب و محاسن خاص خود بوده و نیازمند برنامه ریزی خاصی می باشد.

الف: برداشت غیرمستقیم «دستی»

ب: برداشت مستقیم یا ماشینی:

1- برداشت غیرمستقیم یا دستی: در این روش پس از اینکه حدود 80% غلافهای پایینی و میانی ساقه از رنگ سبز به زردی تغییر رنگ داد محصول آماه برداشت می باشد. برای اطمینان بیشتر اگر تعدادی از غلافها را بصورت تصادفی انتخاب نموده و چنانچه دانه ها به رنگ سبز یا سبز تیره درآمده باشند رطوبت دانه ها بین 35-30 درصد می باشد. در این مرحله با استفاده از نیروی کارگری و داس نسبت به برش غلافها به همراه ساقه های فرعی n و 1n و 2n و 3n و غیره. از محل انشعابات ساقه اصلی اقدام نموده و شاخه های بریده را پس از جمع آوری به محلی که قبلاً تعیین گردیده حمل می کردند و به مدت سه یا چهار روز در معرض نور خورشید قرار داده تا به دانه به رطوبت مطلوب یعنی 16-14 درصد برسد. سپس با استفاده از کمباین در حالت درجا نسبت به کوبش غلاف ها جهت استحصال دانه اقدام می نمایند.

شرایط عمومی محل دپوی شاخه ها:

این محل بایستی دارای شرایط زیر باشد.

الف: محصول دپو شده در برابر هجوم پرندگان و مورچه ها در امان باشد.

ب: ارتفاع محل انتخاب شده می بایست 20 تا 30 سانتی متر از زمین بلندتر باشد تا از نفوذ آب و گرد و خاک جلوگیری شود.

ج: کف محل انتخاب شده ترجیحاً سیمانی و یا با پوشش غیر از پلاستیک مفروش گردیده تا از تعریق شاخه های زیرین جلوگیری به عمل آمده و باعث پوسیدگی دانه ها و محصول نگردد.

معایب برداشت غیرمستقیم:

الف: گران بودن هزینه برداشت به علت نیاز به نیروی کارگری زیاد

ب: امکان ضربه خوردن غلافها به هنگام حمل به محل جمع آوری

ج: نیاز به نیروی ماشینی جهت جداسازی دانه ها از غلاف

د: مشکل از بین بردن ساقه های باقیمانده درون مزرعه

هـ: برداشت غیرمستقیم در مزارع و با سطح وسیع عملاً امکان پذیر نمی باشد.

مزایای برداشت غیر مستقیم:

الف: به حداقل رساندن ضایعات ریزش که یکی از فاکتورهای منفی محصول کلزا می باشد.

ب: کاهش چشمگیر رشد بوته های کلزا به عنوان علف هرز در کشت بعدی

ج: استفاده کمتر از سموم جهت مبارزه با علف هرز در کشت بعدی و رعایت مسئله زیست محیطی

2- برداشت مستقیم:

در این روش جهت برداشت محصول کلزا از کمباین برداشت غلاف همراه هد‌الحاقی که بر روی هد برداشت غلات نصب می گردد استفاده می شود. شناخت نحوه کار و تنظیمات لازم جهت جلوگیری از بروز ضایعات بسیار مهم و حائز اهمیت می باشد. بنابراین احساس می گردد که بیان تجربیات 27 ساله نظارت بر کار کمباین و بیان نحوه تنظیمات واحدهای مختلف کمباین خالی از لطف نبوده و امید است مفید واقع گردد.

 

کمباین: Combine:

ماشینی است که از تلفیق چند واحد مجزا بوجود آمده که توانایی برداشت محصول- جداسازی دامنه از غلاف- بر جاری و ارائه محصولی عاری از کاه و کلش آماده تحویل به سیلو را دارا می باشد به انجام چند عمل بطور همزمان را کمباین نامیده اند.

نحوه عمل کمباین :

کمباین در مجموع از ترکیب واحدهای دستگاه دروگر- دستگاه کوبش- دستگاه بوجار-  دستگاه انتقال و مخزن «انباری» تشکیل شده است این واحدها به تنهایی عهده دار عمل خاصی بوده و در عمل ترکیبی با استفاده از زنجیرها - چرخ دنده ها- وفولی ها هسته ها هارمونی مناسبی بین واحدهای یاده شده جهت دستیابی به هدف نهایی ایجاد گردیده است.

توجه: از این قسمت به بعد واحدهای مختلف را به طور جداگانه مورد بررسی قرار داده و با چگونگی نحوه عمل- متعلقات آن و تنظیمات مناسب آن آشنا خواهیم شد.

 

الف: واحد دروگر شامل: پلاتفرم- جک های پلاتفرم می باشد.

پلاتفرم شامل: 1- شاسی تیغه های برش 2- قیچی برش شامل تیغه‌های برش و انگشتی های ثابت برش 3- پروانه 4- مارپیچ حلزونی شامل: تیغه های مارپیچ و انگلشتی های خوراک دهنده و میل لنگ انگشتی 5- کلاچ انتقال نیرو به مارپیچ حلزونی 6- شاتون اره 7- سه‌راهی شاتون اره 8- پولی تنظیم پروانه 9- پیچ های تنظیم مارپیچ حلزونی 10- تکیه گاه پروانه 11- انگشتی رهنما

توجه: جک های پلاتفرم وظیفه حرکت عمودی پروانه را عهده دار می باشد.

پلاتفرم شامل: 1- شاسی تیغه های برش

2- قیچی برش شامل: الف- تیغه های برش ب: انگشتی های ثابت برش

3- مارپیچ حلزونی شامل: تیغه های حلزونی- انگشتی های خوراک دهنده- میل لنگ نگهدارنده انگشتی های خوراک دهنده

4- کلاچ انتقال نیرو: تامین کننده نیروی چرخش مارپیچ حلزونی می باشد.

5- شاتون اره

6- سه راهی شاتون اره

7- پولی تنظیم سرعت پروانه

8- پیچ های تنظیم مارپیچ حلزونی

9- پروانه یا چرخ فلک

10- تکیه گاه پروانه

11- انگشتی های راهنما

تنظیمات واحد دروگر:

الف: تنظیم پروانه: الف: سرعت محیطی پروانه ب: ارتفاع پروانه: تنظیم افقی

سرعت محیطی یا دور پروانه: سرعت محیطی پروانه بایستی کمی بیشتر از سرعت پیشروی کمباین باشد مثلاً اگر سرعت پیشروی کمباین 1 متر در ساعت باشد سرعت دور پروانه بایستی حدود 2/1 متر باشد. و چنانچه سرعت پروانه خیلی بیشتر از سرعت پیشروی کمباین باشد محصول به دور پروانه پیچیده شده و به درون مزرعه پرتاب شده و تعدادی از ساقه ها به بالای دهانه کلش کش پرتاب خواهد شد. و اگر سرعت پروانه کم باشد. محصول بریده شده قبل از تماس پروانه با آن به دلیل پیشروی کمباین به زیر پلاتفرم کشیده می شود.

2- تنظیم ارتفاع پروانه: این تنظیم به ارتفاع محصول بستگی دارد. اگر ارتفاع محصول بلند باشد ارتفاع پروانه بالاتر و اگر محصول کوتاه باشد ارتفاع پروانه نزدیکتر به شاسی تیغه های برش خواهد بود. بطور کلی پرکهای پروانه بایستی به هنگام تماس اندکی پایین تر از انتهای خوشه قرار بگیرد.

توجه: در محصول کلزا پروانه در تنظیم عمودی در بالاترین حد خود قرار می‌گیرد و تنظیم افقی به علت استفاده هد‌الحاقی این تنظیم مفهومی ندارد.

3- تنظیم افقی پروانه: این تنظیم بستگی مخصوص محصولات کوتاه و تراکم می باشد. و هر چه محصول کوتاه قدتر و فاصله با تیغه برش کمتر می شود.

نکته: بطور کلی دو نوع پروانه وجود دارد.

1-     پروانه پره ای که 4 تا 8 پره چوبی یا فولادی داشته و مخصوص محصولات بدون ورس و سرپا می باشد.

 

2-     پروانه انگشتی دار: مخصوص محصولات ورس کرده می باشد.

توجه: در دو نوع پروانه یاد شده بالا زاویه های پرک ها و زاویه های انگشتی ها با توجه به ایستادگی محصول قابل تنظیم می باشد.

ب: تنظیم تیغه های برش و انگشتی های ثابت:

اگر پس از عبور کمباین ساقه های بریده شده بر روی زمین دقت شود می بایست سطح عرضی ساقه بریده شده بصورت سالم و بیضی باشد اگر ساقه ها پس از برش پاره شده و یا ساقه کاملاً بریده نشده باشند تیغه های برش و انگشتی های ثابت دارای نقص می باشند برای شناخت بهتر نحوه عمل تیغه ها و انگشتی ها ابتدا می بایست کورس تیغه را بشناسیم:

کورس تیغه: تیغه ها دربین انگشتی ها و با شاسی خود دارای حرکت رفت و برگشتی می باشد. به مسیری که یک تیغه تا وسط دو انگشتی طرفین خود طی نموده و کورس تیغه می گردند.

در این حالت چون انگشتی ها ثابت می باشند و تیغه متحرک بوده و دارای دو لبه تیز می باشد. پس از رسیدن به لبه هر انگشتی عمل برش آغاز و تا رسیدن تیغه به میانه انگشتی عمل برش خاتمه می یابد و چنانچه تیغه قبل از رسیدن به میانه انگشتی شروع به برگشت نماید عمل برش ناقص انجام شده و مقداری از ساقه بطور کامل بریده نشده و در اثر حرکت کمباین به زیر پلاتفرم کشیده شده و از دسترس خارج می گردند بنابراین دقت شود چون تیغه ها و انگشتی ها در عمل برش مکمل یکدیگرند هر دو بایستی سالم باشند تا از بروز ضایعات برش جلوگیری به عمل آید.

نکته: برای تنظیم کورس تیغه می بایست از طریق شات

/ 1 نظر / 72 بازدید
محمد شوقی

تشکر از شما و جناب آقای حاج محمدی برای مطلب با ارزش شان.