بررسی سیستم های اتوماسیونی راه آهن

 آموزشگاههای راه آهن اولین آموزشگاهی که راه آهن ایجاد نمود آموزشگاه حرکت بود،  که در آذر ماه سال 1315 تاسیس شد که 30 هنرجو داشت. دومین آموزشگاه در دیماه 1315 بنام آموزشگاه خط و ابنیه تاسیس شد ، و برای تربیت روسای قطعه که بایستی فارغ التحصیل دوره اول متوسطه ( پایان راهنمایی فعلی ) بوده و مدت آموزش آنها شش ماهه که چهارماه نظری و دوماه عملی بود . سومین اموزشگاه راه آهن بنام هنرستان رانندگی و تعمیرات لکوموتیو ) بود ، که در تیرماه 1316 تشکیل شد. و دوره آن یکسال بود چهارمین آموزشگاه ، آموزشگاه برق بود که در سال 1317 و به همین ترتیب اموزشگاههای حسابداری و آموزشگاه دیگ سازی در همین سال تشکیل گردید.  هنرستان راه آهن در سال 1319 طبق تصویب وزارت راه و ترابری جهت تربیت یک دوره تکنسین در امور جریه و خط و ابنیه و حرکت ، هنرستانی در راه آهن تاسیس شد. شرط ورود به این هنرستان داشتن گواهی متوسطه ( پایان دوره راهنمایی فعلی ) و سن بین 16تا25 سال بود. اساسنامه و برنامه آن در چهارصد و نهمین جلسه شورای عالی فرهنگ بتصویب رسید، دوره هنرستان دو سال بود که از سال دوم به سه رشته فوق تقسیم می شد و گواهی هنرستان به امضاء مدیر کل بنگاه راه آهن و وزیر راه و وزیر فرهنگ می رسید ، و ارزش آن برابر دوره متوسطه کامل فنی بود. در سال 1321 دوره اول متوسطه نیز به هنرستان راه آهن اضافه شد ، و کسانی که دارای گواهی نامه ششم ابتدائی بودند در این دوره پذیرفته می شوند و دوره اول متوسطه را در کلاسهای هنرستان که علاوه بر دروس دبیرستانی دروس مخصوص راه آهن و عملیات یدی کارخانه ای هم داشت می گذراندند و برای رفتن به دوره دوم هنرستان آماده می شوند. از سال 1324 تصمیم گرفته شد ، که دو سال چهارم و پنچم هنرستان مشترک باشد و دروس تخصصی جریه و خط و حرکت طی دو سال به همه دانشجویان کلاس تدریس شود. در سال 1335 هنرستان عالی تکنسین راه آهن تاسیس شده و زیر نظر اداره آموزش و امور اجتماعی راه آهن دولتی ایران اداره می شد ، و داوطلبان باید دارای دیپلم ریاضی بوده و مدت دوره 2سال و فارغ التحصیلان مدرک فوق دیپلم در رشته های فنی راه اهن دریافت می نمودند.                                                                                   ارتباط راه آهن با دانشگاه بعد از پیروزی انقلاب اسلامی راه آهن با دانشگاه جامع علمی کاربردی قراردادهایی بر مبنای تربیت نیروی انسانی منعقد نمود، و از تاریخ دوره های فوق دیپلم رشته های تخصصی تحت نظر آن دانشگاه برگزار میشود ، و سپس همین فارغ التحصیلان بعد از مدتی کار عملی می توانند در مقطع کارشناسی ادامه تحصیل دهند. دانشگاه علم و صنعت با همکاری وزارت راه و ترابری و راه آهن جمهوری اسلامی ایران دانشکده راه اهن را دایر نموده ، و دررشته های بهره برداری ، جریه و خط و ابنیه و سایر رشته های تخصصی از طریق کنکور سراسری دانشجو می پذیرد . از طرفی وزارت راه و ترابری جهت تقویت کادر علمی این دانشکده با هزینه خود تعداد ی کارشناس ارشد را جهت اخذ درجه تحصیلی دکترا در رشته های تخصصی راه آهن به کشور چین اعزام نمود.

 

فصل دوم

سیرو حرکت قطارها

 قبل از ورود کامپیوتر

 

2-1 سیر و حرکت قطارها قبل از ورود کامپیوتر

کنترل سیرو حرکت قطارها قبل از ورود کامپیوتر بصورت گرافهای دستی (طبق نمونه) انجام می شد. وظایف سوزنبان طبق شرح ذیل به گونه ای بوده که با چراغ سوزنبانی که به سه رنگ سبز، زرد و قرمز می باشد به  سر سوزن اعزام می شد و با دستور معاون ایستگاه سوزن یا به اصطلاح مسیر قطار را بصورت دستی تغییر می داد. *رنگ سبز: مسیر آزاد  *رنگ قرمز : توقف   *رنگ زرد: احتیاط یا ورود به خط فرعی.

 

  وظایف سوزنبان

سوزنبان مسئول تغییر مسیر و حفاظت و تمیز نگه داشتن سوزن یا سوزنهائی است که به او سپرده شده و تحت نظر و تعلیمات مسئول وقت ایستگاه انجام وظیفه می نماید. وی موظف است بمحض مشاهده هرگونه نقصی در دستگاه سوزن ولو هرقدر جزئی مراتب را فورا" به نگهبان و یا مسئول وقت ایستگاه گزارش نماید.

2-2 مقــــررات عــــــمــــــومی حــــــرکــــت

مقررات عمومی حرکت عبارتست از مجموعه دستورالعمل های فنی که در رابطه با وظایف مامورین و نحوه عملیات آنان در مورد سیر و حرکت قطارها و سایر وسائط نقلیه راه آهن تدوین گردیده است.

  

2-3   ایستگاه:

ایستگاه محوطه ای است که مجموعه ای از خطوط و سوزنهای  بهم پیوسته و ساختمانهای اداری و مسکونی و سکوهای بار و مسافر در آن قرار دارد و محل توقف ، تنظیم ، قبول ، اعزام و عملیات مانور و سبقت و تلاقی قطارها و سایر وسائط نقلیه راه آهن می باشد و همچنین در آن امور مربوط به قبول و تحویل بار و توشه و سوار و پیاده شدن مسافرین انجام میگیرد که بر حسب موقعیت و میزان فعالیت درجه بندی گردیده است و دارای حریم مشخص و معینی می باشد.

ایستگاه تشکیلاتی:

ایستگاهی است که به تناسب جمعیت و موقعیت ، صنعتی و اقتصادی منطقه حتی الامکان در مجاورت شهرها ا حداث گردیده که برای تنظیم و تشکیل قطارها دارای دسته مانور مستقل بوده و مجموعه ای از فعالیت های دپو ، پست بازدید وسایر تاسیسات فنی راه آهن در آن انجام می پذیرد.

ایستگاه نیم بسته:

ایستگاهی است که بر حسب نیاز متقاضیان و به دستور راه آهن سوزنهای آن موقتاًََ برچیده شده و فقط توقف قطار برای سوار و پیاده شدن مسافران و قبول و تخلیه توشه مورد استفاده قرار می گیرد.

توقفگاه:

محلی است بین دو ایستگاه که بر حسب ضرورت و احتیاج برای سوار و پیاده شدن مسافران از قطار مسافری یا مختلط طبق برنامه از آن استفاده میشود.

ایستگاه بسته:

ایستگاهی است که بنا به مقتضیات و دستور راه آهن موقتاًَ سوزنها و علائم آن برچیده شده و قطار ها در آن توقف نمی نمایند.

ایستگاه موقت:

محلی است که در مواقع ضروری (سوانح یا انسداد خط)بین دو ایستگاه موقتاًَ دایر می گردد تا بتوان قطار های امداد را بر طبق مقررات مربوط به آن محل قبول و یا از آن محل اعزام و عمل مبادله را انجام داد.

 

 

 

2-4 انواع قطارها:

قطار مخصوص : قطاری است که برای مسافرت مقامات عالیه کشور و یا هیئت ها و یا میهمانان داخلی و خارجی بر حسب دستور راه آهن تشکیل و اعزام میشود.

قطار مسافری : قطاری است که برای حمل و نقل مسافر و توشه تشکیل و طبق برنامه اعزام میشود.

قطار باری : قطاری است که شامل واگنهای باری بوده و طبق برنامه اعزام میشود.

قطار مختلط : قطاری است که از تعدادی سالنهای مسافری و واگنهای باری تشکیل شده است و با برنامه قطار باری اعزام میگردد.

قطار عملیات : قطاری است حامل لوازم و ا بزار آلات و مصالح و نفرات که بمنظور انجام امور فنی و خدماتی راه آهن در مواقع نیاز تنظیم و حرکت داده میشود.

قطار نجات : قطاری است شامل واگنهای نجات و جرثقیل و وسائل لازم و نفرات که بمنظور آزادی خطوط به محل سانحه تنظیم و حرکت داده می شود.

قطار نظامی : قطاری است که اختصاصاًَ برای حمل محمولات و مهمات یا افراد نطامی تنظیم و حرکت داده میشود.

قطار هلال احمر: قطاری است متشکل از سالنهای بیمارستانی که بنا به ضرورت جهت امداد و درمان و حمل مجروحین تنظیم و به طولخط اعزام می گردد.

برنامه حرکت قطارها

اطلاعیه ای است که در آن اطلاعات مربوط به حرکت قطارها درج می گردد و بر دو نوع می باشد.

برنامه عمومی : که برای اطلاع مسافرین و مراجعین از ساعت ورود و خروج قطارهای مسافری به ایستگاهها تهییه و منتشر می شود.

برنامه اداری : عبارتست از نشریه ای که در آن ساعات ورود و خروج ، تلاقی ، سبقت ، فواصل ایستگاهها ، سرعت  و سایر مشخصاتی  که برای استفاده مامورین موظف راه آهن که با حرکت قطارها ارتباط دارند تهیه و توزیع می گردد.

ورقه سیر:

هر قطاری که برای حرکت از ایستگاه مبداء به مقصد معینی آماده می گردد ، باید دارای ورقه سیر باشد که در آن کلیه مشخصات لکوموتیو و واگنها و تجهیزات قطار و بطور کلی اطلاعات و مشخصات مربوط به قطاریکه حرکت می کند بطور خوانا در ستونهای معینه در آن ثبت شده باشد.

مامورین موظف قطار :

لکوموتیو هنگامی مجاز به حرکت است که یک لکوموتیوران و کمک داشته باشد و حرکت لکوموتیو بدون وجود هریک از دو نفر مذکور ممنوع است.در قطار باری علاوه بر لکوموتیوران و کمک لکوموتیوران یک نفر رئیس قطار و به تعداد لازم ترمزبان وجود دارد و اسامی سایر مامورینی که بنا به ضرورت با قطارهای باری اعزام می شوند باید در ورقه سیر ثبت شود.

در معیت قطارهای مسافری و مختلط علاوه بر لکوموتیوران و رئیس قطار و کمک لکوموتیوران و ترمزبان در صورت لزوم به تعداد کافی مامور  برق و مامور فنی و مامور استیم و سایر مامورین موظف که اسامی آنان در ورقه سیر قید می گردد اعزام میشوند.

 

2-5  تعریف برخی از مشاغل سیر و حرکت

رئیس ایستگاه : ماموری است که عهده دار و مسئول اداره کلیه امور ایستگاه طبق وظایفی است که برای او تعیین شده است.

مسئول وقت ایستگاه : ماموری است که مسئولیت امور ایستگاه در مدت معینی به او محول شده و وظایف رئیس ایستگاه را طبق آئین نامه در آن مدت انجام میدهد.

مسئول و متصدی ترافیک : مامورینی هستند که تمام یا قسمتی از وظایف فنی رئیس ایستگاه به آنها محول شده که طبق مقررات در هر کشیک انجام دهند.

سرمانورچی : ماموری است که تحت نظر مسئول وقت ایستگاه مسئول تنطیم و تشکیل و تفکیک قطارها و قراردادن واگنها در محلهای مربوط می باشد.

مانورچی : ماموری است که جهت تنطیم و تشکیل و تفکیک قطارها تحت نظر سرمانورچی انجام وظیفه می نماید.

سوزنبان : ماموری است که مسئول مراقبت از سلامت دستگاه سوزن و تنظیم مسیر خطوط بر اساس وظایفی است که برای او تعیین شده است.

مامورین بازدید آلات ناقله : مامورینی هستند که بر اساس مقررات مسئول بازدید فنی و تعمیر و سرویس واگنهای باری و سالنهای مسافری و صدور جواز ترمز قطارها در ایستگاهها می باشند.

مامور علائم الکتریکی : ماموری است که بر طبق وظایف معینه در سیستم علائم الکتریکی عهده دار نگهداری و حفظ سلامت و صحت کار چراغهای علائم و ماشینهای سوزن و آلات و ادوات الکتریکی مربوط می باشد.

کنترلر بهره برداری :  ماموری است که سیر قطارها را روی گراف مخصوص ثبت و حسن اجرای برنامه های تردد و امور مربوط به حمل و نقل ناحیه را بر عهده دارد.

کنترلر جریه (ناوگان) : ماموری است که با همکاری کنترلر بهره برداری ناحیه به امور فنی مربوط به سیر دیزل و واگنها نظارت نموده و در صورت لزوم مامورین سیر و حرکت جریه را در طول خط ناحیه راهنمائی می نماید.

رئیس قطار : مامور ی است که مسئول کلیه امور فنی و مالی قطار بوده و سرپرستی مامورین قطار را طبق وظایفی که برای او تعیین شده بعهده خواهد داشت.

ترمزبان : ماموری است که مسئول بکار بردن ترمز دستی واگن در مواقع لزوم بوده و همچنین موظف است که در تنظیم و تفکیک قطار در ایستگاههای غیر تشکیلاتی طبق وظایفی که برای او تعیین شده زیر نظر رئیس قطار انجام وظیفه نماید.

آموزگار لکوموتیوران : ماموری است که بمنظور نظارت بر کار لکوموتیوران وکمک و تعلیم یا آزمایش آنان با قطار ها به طولخط اعزام می گردد.

راننده : ماموری است که عهده دار و مسئول رانندگی وسائط نقلیه راه آهن طبق وظایف محوله می باشد  وراننده لکوموتیو، لکوموتیوران نامیده میشود.

کمک راننده : ماموری است که وظایف معینه را طبق آئین نامه وظایف تحت نظر راننده انجام میدهد و کمک لکوموتیوران نامیده می شود.

راهبان خط : ماموری است که مسئولیت بازدید قسمتی از خط را بعهده داشته و طبق وظایف معینه انجام وظیفه می نماید.

راهدار : ماموری است که مسئول محافظت گذرگاههای هم سطح شوسه با راه آهن بوده و بر طبق وظایف معینه انجام وظیفه می نماید.

2-6 عملیات ایستگاه

مانور : حرکت هر وسیله نقلیه در داخل ایستگاه یا محوطه مانور مشروط بر اینکه به قصد ورود یا خروج از ایستگاه نباشد مانور نامیده می شود. مانور و تفکیک واگنها باید بموقع و بنحوی انجام شود که عملیات مانور به هیچ و جه خللی در تردد قطار ها بوجود نیاورد.

عملیات و تفکیک واگنها باید با صرف کمترین وقت و در کمال احتیاط بنحوی انجام پذیرد که حد اکثر سرعت از 30 کیلومتر در ساعت تجاوز ننماید. سرمانورچی در ایستگاههایی که خطوط مانور از خطوط قبول و اعزام قطار ها منفک نیست موظف است بمحض ابلاغ  نگهبان ایستگاه مبنی بر موافقت با قبول قطار ، تا دستور مجدد وی مانور را متوقف نماید.

 سرمانورچی مسئولیت کلیه اقدامات مانور را بعهده داشته و میبایست فرامین مانور را با دستگاه بی سیم یا شخصاًَ به لکوموتیوران ابلاغ نماید.

سرمانورچی میبایست همیشه در سمت لکوموتیوران قرار گرفته و در محلی بایستد که توسط لکوموتیوران کاملا قابل رویت باشد.

عملیات مانور در روی سوزنهای خطوطی که مخصوص قبول و اعزام قطارها است در صورت آزاد بودن بلاک طرفین بایستی با اجازه مسئول وقت ایستگاه انجام گیرد.

هر واگن یا وسیله ای که هنگام عملیات مانور روی خط متوقف می شود باید دگاژ شود.واگنهای متوقف در ایستگاه که احتیاج به مانور ندارند باید به یکدیگر متصل و ترمز دستی آنها بسته و با قراردادن کفش خط در زیر اولین محور طرفین واگنها از حرکت ناگهانی و فرار آنها جلوگیری شود ضمنا ًَ توقف و اتصال واگنهای قلاب اتوماتیک بدون تامپون بایستی بصورت مجزا از واگنهای تامپون دار زنجیری انجام گردد.

عملیات مانور در ایستگاه های تشکیلاتی بوسیله مامورین مخصوص مانور و در ایستگاههای غیر تشکیلاتی و ایستگاههایی که فاقد مسئول مانور میباشد طبق دستور مسئول ایستگاه بوسیله رئیس قطار و ترمز بان با کمک سوزنبان ایستگاه انجام میگیرد. 

2-7 تنظیم و تشکیل قطار ها

تنظیم و تشکیل هر قطار باید با مقررات مربوط به عملیات مانور و تفکیک واگنها و ماده مربوط به مانور و حمل و نقل مواد قابل انفجار و خطرناک و همچنین با مقررات میزان نسبت ترمز قطارها مندرج در جدول ترمز مطابقت داشته باشد.تنظیم قطار ها طبق برنامه و دستوری که مسئول ایستگاه تهیه و به متصدی مانور تسلیم می نماید باید بقسمی انجام شود که یکساعت قبل از موعد مقرر حرکت قطارها از هر نظر آماده باشد. قطارهای تنظیمی از وزن و طول معینی که برای آن قطار در برنامه حرکت قطارها تعیین شده نباید بیشتر باشد.

در صورتیکه ضرورت ایجاب کند که الزاماً قطاری بیش از طول مجاز تعیین شده اعزام شود بایستی با جلب موافقت ادارات بهره برداری سیر حرکت و جریه (ناوگان ) و قسمت جلوگیری از سوانح و با اطلاع قبلی کنترل ناحیه فقط در طول آن ناحیه اعزام یا ادامه سیر نماید در صورت ضرورت ادامه سیر این قطار بنواحی دیگر مشروط به موافقت کنترل مرکزی خواهد بود و کنترل مرکزی نیز موظف است جریان را تلفنگراماً به نواحی مسیر و ادارات کل بهره برداری و جریه و کارخانجات و قسمت جلوگیری از سوانح اعلام نماید و در هر دو مورد اداره بهره برداری و کنترل نواحی موظفند پس از اطلاع از مسیر و یا اعزام این قطار دستورات احتیاطی لازم از نظر تلاقی و غیره را به مامورین ذیربط بدهند.

 

2-8 شماره گذاری قطارها

هر قطار دارای شماره معین می باشد که در پروانه راه آزاد و دفاتر مربوط و ورقه سیر و همچنین در مخابرات و گزارشات شماره مذکور، ذکر می شود شماره قطار ها به این ترتیب تعیین شده است:

شماره های فرد مخصوص قطارهائی است که از ایستگاههای مختلف بسمت تهران حرکت می نمایند و شماره های زوج برای قطارهائی است که از تهران بطرف سایر نواحی حرکت می نماید.

کلیه قطارهای مسافری از شماره 1 تا 100 بشرح زیر شماره گذاری می شوند:

از شماره 1 تا 30 قطارهای جنوب

از شماره 31 تا 60 قطارهای خراسان

از شماره 61 تا 70 قطارهای آذربایجان

از شماره 71 تا 80 قطارهای شمال

از شماره 81 تا 100 مخصوص قم ، اصفهان ، کرمان ، سیرجان و بندرعباس خواهد بود.

قطارهای مختلط در تمام نواحی بنام محلی نامیده خواهند شد.

قطارهای باری از شماره 101 به بالا شماره گذاری می گردد

قطارهای تهران جنوب از شماره 101 تا 300

قطارهای تهران آذربایجان از شماره 301 تا شماره 500

قطارهای تهران خراسان از شماره 501 تا 600

قطارهای تهران شمال از شماره 601 تا 700

قطار های تهران ، کاشان ، اصفهان ، کرمان ، سیرجان ، بندرعباس و ادامه آن از شماره 700 تا 1000

قطارهای ارتش برحسب نوع محموله که حمل می کنند بشرح زیر شماره گذاری میشوند:

قطارهای حامل واگنهای مهمات بشماره 1001

قطارهای حامل واگنهای مسافری و افراد ارتش 1002

قطارهای حامل واگنهای باری و مسافری ارتش 1003

قطارهای حامل واگنهای باری از بارهای معمولی ارتش 1004

قطارهای حامل واگنهای تانک سنگین 1005

قطارهای مخصوص و عملیات و سایر قطارهائی که طبق کتابچه برنامه حرکت داده نمی شوند شماره نداشته و بنام قطار مخصوص عملیات اختیاری یا فوق العاده نامیده خواهند شد.

2-9 شرایط حرکت قطار در سیستم جواز راه آزاد

هیچ قطاری را نباید از ایستگاه حرکت داد مگر پس از حصول اطمینان از مهیا شدن شرایط زیر:

الف : اعلام ورود آخرین وسیله اعزامی توسط ایستگاه قبول کننده

ب : آزادی خط سیر

ج : اعلام خط آزاد توسط ایستگاه قبول کننده

د : موافقت مسئول وقت کنترل

هـ : موافقت ایستگاه قبول کننده

تقاضا و قبول و اطلاع حرکت و خبر ورود بین دو ایستگاه طبق مندرجات دفتر راه آزاد بوسیله تلفن انجام میگیرد و این مخابرات باید فقط بوسیله مامور ذیصلاح انجام شود و در هر کشیک فقط یک نفر تصدی انجام این کار را عهده خواهد داشت و دخالت فرد دیگری ممنوع است.

مسئول وقت ایستگاه مبداء حرکت قطار موظف است برای کلیه قطارها و لکوموتیوهای منفرد که در معیت رئیس قطار حرکت داده میشوند ، قبلاً ورقه سیر را تنظیم و به رئیس قطار تسلیم نماید.

عملیات راه آزاد بوسیله تلفن و صدور پروانه راه آزاد

قبل از حرکت قطار مسئول وقت ایستگاه پس از کسب اجازه از کنترل مربوطه باید بوسیله تلفن از ایستگاهی که قطار بطرف آن باید حرکت کند تقاضای تلفنگرامی بشرح مندرج در قسمت اول صفحه در سمت راست دفتر راه آزاد بترتیب زیر بنماید:

آقای مسئول وقت ایستگاه.................می توان قطار ............. شماره ...............را بطرف آن ایستگاه حرکت داد.ضمناً قید می شود ............شماره............. امضاء.................

چنانچه حرکت قطار مستلزم دستور احتیاطی باشد باید عین دستور احتیاطی در دنبال جمله (ضمنا قید میشود)نوشته شود و می بایستی یک شماره فرد رمز و ساعت دقیق را مخابره و درج نماید.

مسئول ایستگاهی که تلفنگرام تقاضای راه آزاد را دریافت کرده باید پیش از اعلام موافقت از کنترل کسب اجازه نموده و سپس اطمینان حاصل نماید که برای قبول قطار خط آزاد داشته و بدون هیچ مانعی قطار را به همان خط آزاد قبول نماید و در این صورت موافقت خود را بشرحی که در قسمت اول صفحه در سمت چپ دفتر راه آزاد درج شده بشرح تلفنگرام زیر اعلام می نماید.

آقای مسئول وقت ایستگاه...........پاسخ تقاضای شماره .............اعزام قطار شماره...................بخط........... این ایستگاه مانعی ندارد ضمناً قید میشود............شماره...............امضاء

چنانچه اعلام موافقت مستلزم شرط و احتیاطات لازم باشد در دنباله جمله (ضمناً قید می شود)نوشته و عیناً مخابره می گردد و یک شماره زوج رمز را مخابره و ساعت دقیق موافقت را نیز درج نماید.

ایستگاه تقاضا کننده پس از دریافت موافقت ایستگاه بعدی قطار را اعزام و حرکت آنرا پس از خروج آخرین واگن قطار از ایستگاه طبق مشخصاتی که در قسمت دوم سمت راست دفتر راه آزاد نوشته شده تلفنگرامی به شرح زیر به ایستگاه بعدی اطلاع میدهد:

آقای مسئول وقت ایستگاه....................قطار شماره .................... ساعت...................... حرکت کرده شماره..................امضاء................

چنانچه پس از حرکت قطار مذاکراتی لازم شود در دفتر راه آزادیادداشت و عیناً مخابره نموده و یک شماره فرد رمز را مخابره و درج می نماید.

همینکه قطار بطور کامل با علامت انتهایی وارد ایستگاه بعدی گردید مسئول وقت ایستگاه ورود آنرا در قسمت دوم صفحه در سمت چپ دفتر راه آزاد طبق مشخصاتی که ذکر شده بشرح زیر تلفنگراماًَ ثبت و یک شماره زوج رمز مخابره و درج می نماید.

آقای مسئول وقت ایستگاه....................قطار شماره .................... ساعت...................... واردشد شماره..................امضاء................

چنانچه ضمن حرکت قیدی اعلام شده باشد نتیجه اقدامات و مشاهدات خود را نوشته و عیناًَ مخابره می نماید

شماره هائی که در دفتر راه آزاد جهت تقاضای قبول اعلام حرکت ورود زوج در سمت چپ بدون در نظر گرفتن ترتیب نوشته شوند باید دقت شود که ساعت دقیق هر یک از چهار عمل فوق در هنگام اجرا و ساعت مخابره هر یک دقیقاًَ در محل مربوط دفتر درج شود.

حرکت دادن قطار بمنظور خروج از ایستگاه وقتی مجاز است که پروانه راه آزاد از طریق مسئول وقت ایستگاه توسط رئیس قطار به لکوموتیوران تسلیم شده باشد پروانه راه آزاد برای قطارهای فرد و زوج از یکدیگر تفکیک و در دو نسخه با خط خوانا تهیه می شود نسخه اول بوسیله رئیس قطار به لکوموتیوران و نسخه دوم برای بایگانی و مدرک ایستگاه می باشد .

هنگامیکه حرکت قطار مستلزم دستور احتیاطی و با توجه به موضوعی از هر قبیل باشد در ورقه احتیاط مشروحاًَ ذکر و پس از توضیح مراتب به لکوموتیوران و رئیس قطار به امضای آنان رسیده و نسخه اول آن به لکوموتیوران تسلیم می گردد برای اجرای دستورات احتیاط لکوموتیوران و رئیس قطار بنا بر وظیفه و مقدوراتی که در هر مورد خواهند داشت مسئولیت دارند.

برای قطار های عبوری پروانه راه آزاد مستقیماًَ توسط مسئول وقت ایستگاه به لکوموتیوران تسلیم می گردد.

 

 

 

جواز راه آزاد:

سیستم های بلاک به سه دسته کلی تقسیم می شوند:

1)سیستم بلاک دستی یا جواز راه آزاد و میله راهنما

2)سیستم بلاک نیمه اتوماتیک در ایستگاههای مجهز به دستگاههای الکترونیکی Token less ژاپن

3)سیستم بلاک اتوماتیک در ایستگاهها با استفاده از میکروپروسسور این وظایف را بر عهده دارد:

اول :تشخیص آزادی یا اشغال بلاک با استفاده از محورشمار

دوم : اعمال منطق بلاک اتوماتیک برای انجام اعمال اخذ راه آزاد

محورشمار:یک دستگاه الکتریکی جهت اطلاع از چگونگی ورود و خروج کامل قطارهاست این دستگاه در ایستگاههایی که مجهز به علائم الکتریکی است نصب می شوند و مزایای آن عبارت است از :

1)ایجاد شرایط ایمن جهت مسیر

2)ایجاد شرایط مطمئن جهت مانور در ایستگاههای طرفین و حذف till chek از قطار سهولت نگهداری از از مزایای محور شمار می باشد.

در سیستم های مجهز به محور شمار زمانیکه خرابی رخ میدهد با استفاده از سیستم بلاک دستی یعنی جواز راه آزاد و ارائه حکم احتیاط اقدام به قبول و اعزام قطار می شود و زمانیکه قطاری در داخل بلاک باشد و خرابی بوجود آید متصدی ترافیک مجاز به reset کردن و صفر نمودن محور شمار نمی باشد و باید طبق مقررات حرکت در سیستم های علائم الکتریکی عمل کند.همچنین اعمال سیستم دوگانه یعنی علائم الکتریکی بعلاوه سیستم جواز راه آزاد در بهره برداری از بلاک خطرناک بوده و از زمانیکه خرابی بوجود آید لازم است طبق مقررات عمومی حرکت عمل شود و استفاده از سیستم علائم در زمان خرابی مجاز نیست.

 

2- 10 سوزن

سوزن یا دوراهی : دستگاهی است برای تغییر مسیر وسایط نقلیه ریلی از خطی به خط دیگر استفاده می شودو در داخل ایستگاه بکار برده می شود و یکی از تجهیزاتی هست در سیستم علائم الکتریکی توسط ماشین سوزن کنترل می شود.

ماشین سوزن در کنار خطوط ریلی نصب شده از طریق فیبر نوری متصل به کامپیوتر در ناحیه تحت کنترل می باشد که دستور سوزن تنها با کلیک کردن و انتخاب کردن آن انجام می پذیرد و این دستورات از طریق فیبر نوری به ماشین و سوزن اعمال می شود.کامپیوتر نقش بسزایی در علائم الکتریکی دارد و رفته رفته جای خود را محکمتر مینماید.

ماشین سوزن دستگاهی است که سه وظیفه مهم دارد :

جابجایی تیغه های سوزن

قفل کردن تیغه های سوزن

آشکارسازی تحت قفل برای نمایش بر روی پانل

وضعیت نرمال حالت سوزن در حالتی است که دو راهی وسیله نقلیه را به خط مستقیم راستای خود هدایت می کند.

ماشین سوزنهای قابل استفاده در راه آهن چهار نوع هستند:

1)ماشین سوزنهای آلمانی s700

2)ماشین سوزن تک فاز ژاپن

3)ماشین سوزن B700k

4)ماشین سوزن هیدرولیکی

برای تشخیص ورود قطار و کنترل سیستم های ایمنی مثل سیگنال و یا تعویض سوزن نیاز به مدار خط است . 

2-11 مدار خط :

یک مدار الکتریکی که از طریق ارتباط با ریل و اتصال کوتاه آن توسط محورهای وسائط نقلیه ریلی عمل میکند .مدار خط در سال 1869 توسط ویلیام رابینسون اختراع شد و در ابتدا سیستم مدار باز بود ولی از سال 1872 به سیستم مدار بسته تغییر داده شد.مدار خط مورد استفاده در راه آهن ها شش دسته است :

مدار خط DC که این نوع مدار خط ها قدیمی هستند.مدار خط AC.مدار خط کد شده . مدار خط AF یا فرکانس صوتی .مدارخط پالسی و محور شمار.

بعلت اینکه مدار خط یک مدار الکترونیکی است به این لحاظ باید هر دو قطعه ریل و ریل های مجاور عایق بندی شوند.عایق بندی درز ریل در محدوده مدار خط صورت می گیرد و مسئله دیگر اینکه برای هدایت بهتر جریان الکتریکی از ریلی به ریل دیگر اتصال مکانیکی صفحات درز ریل کافی نیست چرا که در نتیجه افزایش زنگ زدگی که مقاومت الکتریکی را بالا می برد نمی توان مدار خط قابل اعتمادی داشت بنابراین بمنظور کاهش مقاومت الکتریکی تا حد ممکن باید از اتصالاتی بنام رابط ریل جهت اتصال ریلها به یکدیگر استفاده کرد.

سیستم بلاک

در سیستم بلاک فاصله زمانی از قطارها با فاصله معین بهره برداری می شود  حتی اگر قطار بخاطر توقف در مسیر نتواند طبق برنامه به ایستگاه برسد.قطار بعدی پس از یک فاصله زمانی معین حرکت خواهد کرد ، لذا ایمنی سیستم نسبتاًَ پایین است و فقط برای خطوطی بکار می رود که سرعت قطار کم باشد.در حال حاضر از این روش فقط در زمان قطع ارتباط استفاده می شود.درسیستم بلاک فاصله مکانی قطارها همیشه با یک فاصله معین از یکدیگر حرکت می کنند و قطار می تواند با سرعت بالا در قطعه ای که منحصراًَ در اختیار دارد حرکت کند این قطعه معین بلاک نامیده می شود.

 این روش را بهره برداری با سیستم بلاک گویند.

در حال حاضر بیشتر راه آهن ها با کمک همین سیستم ایمنی حرکت قطار های سریع و متعد د خود را تامین مینمایند.برای بهره برداری از سیستم بلاک دو روش وجود دارد یکی از طریق توافق متقابل اپراتورهای دو دستگاه و دیگری توسط خود سیستم به طریق مدار خط.که طریق اول را بلاک دستی و طریق دوم را بلاک اتوماتیک می گویند.

 

فصل سوم 

آشنایی با سیستم های علائم الکتریکی راه آهن

  

آشنایی با سیستم های علائم الکتریکی راه آهن

 

ایمنی و امنیت حرکت و تردد قطارها یکی از ارکان مهم در حمل و نقل ریلی است که همواره مورد تاکید مسئولین راه آهن قرار گرفته ، سیستم های علائم الکتریکی برای تامین ایمنی قطارها و حرکت بر روی خطوط و ایستگاه بکار گرفته شده تا بتوانند از اشتباهات مامورین در زمان حرکت قطارها جلوگیری نمایند. طبق آمار بیشترین عامل سوانح راه آهن در سالهای اخیر عوامل خطای انسانی تشکیل داده است لذا استفاده صحیح از علائم الکتریکی موجب کاهش سوانح و افزایش ایمنی می گردد.

2-3 چراغهای علائم الکتریکی:

چراغهای علائم الکتریکی دونما وسه نما هستند این چراغها در جهت حرکت وسیله نقلیه ریلی و در سمت راست راننده و در کنار خط قرار دارد چراغهای علائم روی خطوط اصلی روی پایه بلند و در خطوط فرعی روی پایه کوتاه قرار دارند.

چراغ فرمان اصلی حرکت :

دارای سه نمای سبز ، زرد و قرمز که در سمت راست هر خط و در طرفین ایستگاه نصب شده است.

چراغ علامت اطلاعی حرکت :                                           START SIGNAL

در ایستگاههای راه آهن در خطوطی که تحت کنترل علائم الکتریکی است چراغ علامت اطلاعی حرکت با سه نمای سبز ، زرد و قرمز نصب می شود ، در خطوط اصلی روی پایه بلند و در خطوط فرعی روی پایه کوتاه و دارای دو نمای قرمز و زرد است.

علامت اصلی حرکت :BLOCK SIGNAL                                                     دارای دو نور قرمز و سبز است که حدود 200 متر بعد از آخرین سوزن خروجی و در سمت راست جهت حرکت روی پایه بلند قرار دارد.

علامت ورودی :  HOME SIGNAL                                                           قبل از سوزن ورودی ایستگاه سمت راست خط و روی پایه بلند وصل است و دارای سه نمای سبز وزرد و قرمز است و در کلیه موارد نور آن قرمز و بر حسب ضرورت بنا به فرمان که به آن داده می شود تبدیل به زرد یا سبز می شود.

علامت خبری : DISTANT SIGNAL            &nbsp

/ 0 نظر / 296 بازدید