نقش مکانیزاسیون در مدیریت بقایای گیاهی وتوسعه پایدار

مقدمه :

مکانیزاسیون مترادف با اتوماسیون در صنعت است که بعنوان سیستم حفاظتی مزرعه در تمام سال مطرح می گردد که به منظور کاهش کار کارگری است و بطور کلی شامل کاهش تردد ماشین و ادوات خاک ورزی در مزرعه وکاهش شدت عملیات خاک ورزی است .

خاک ورزی به عملیات مکانیکی گفته می شود که جهت بهم زدن خاک به منظور پرورش گیاهان زراعی انجام می گیرد. که هدف خاک ورزی صحیح نه فراهم آوردن محیط مناسبی جهت سبز شدن بذر ، رشد و نمو ریشه ، کنترل علفهای هرز ، فرسایش وکنترل رطوبت خاک می باشد. مثلاً در خاک ورزی حفاظتی پس از فرآیند کاشت ، 30 درصد یا بیشتر از سطح خاک با بقایای گیاهی پوشیده باقی بماند.

بحث

اهداف خاک ورزی :

مهمترین اهداف خاک ورزی عبارتند از :

-        بهسازی ساختمان خاک

-        حفظ و نگهداری رطوبت

-        تهویه خاک

-        نفوذ پذیری خاک

-        ریشه دوانی و تهیه بستر بذر

-        برگرداندن خاک و کنترل علفهای هرز

طبقه بندی خاک ورزی :

به طور کلی عملیات خاک ورزی به دو دسته خاک ورزی اولیه و ثانویه طبقه بندی می شود که خاک ورزی اولیه شامل مراحل زیر می باشد:

-        بریدن ومتلاشی کردن خاک

-        دفن خاشاک از طریق برگرداندن خاک

-        محفوظ کردن خاشاک یا خاک زراعتی

-        باقی گذاردن خاشاک در سطح خاک بدون بهم خوردگی

خاک ورزی ثانویه نیز شامل مراحل زیر می باشد:

-        ذخیره سازی رطوبت از طریق عملیات آیش تابستانه به منظور از بین بردن علفهای هرز و کاهش تبخیر

-        قطع بقایای گیاهی و گیاهان  پوشش و مخلوط کردن آنها با خاک سطحی

-    خرد کردن کلوخها ، فشردن خاک  های سطحی و قرار دادن آن در وضعیت بهتر زراعتی برای جوانه ها و جوانه زدن بذرها

-        از بین رفتن علفهای هرز

خاک ورزی حفاظتی نیز در واقع به هرگونه عملیات خاک ورزی و سیستم های کارنده اطلاق می گردد که پس از پروسه کاشت سی درصد یا بیشتر از سطح بقایای گیاهی پوشیده باقی بماند و عامل کلیدی نوع گیاه و میزان تردی بقایای آن و نوع عملیات خاک ورزی همراه با کاشت در اجرای این روش موثرند.

روش های خاک ورزی در مدیریت بقایای گیاهی

در مباحث سیستم خاک ورزی اراضی ، روشهای با مدیریت بقایای گیاهی مشتمل بر خاک ورزی های حفاظتی (بی خاک ورزی ، پشته خاک ورزی و خاک ورزی پوششی) وکم خاک ورزی است.

خاک ورزی حفاظتی

امروزه در سیستم های خاک ورزی جدید که خاک ورزی حفاظتی نامیده می شود بقایای محصولات کشاورزی در سطح خاک نگهداری می شود (2000 moore) در خاک ورزی حفاظتی تکنیک هایی از قبیل نگهداری بقایای گیاهی در سطح مزرعه ، کم خاک ورزی ، بی خاک ورزی و تناوب زراعی ، کاربردکود سبز ، کنترل تردد ماشینهای کشاورزی در سطح مزرعه ، استفاده از پشته های عریض بکار برده می شود . نگهداری بقایای گیاهی در سطح خاک عامل تشخیص یا تمیز دادن کشاورزی حفاظتی از کشاورزی مرسوم است . و همگی سیستم های خاک ورزی حفاظتی میزان حداقل از پوشش بقایای گیاهی را شامل می شود.

خاک ورزی مرسوم

تعداد عملیاتی که برای خاک ورزی مرسوم مورد نیاز است به نوع محصول و منطقه بستگی دارد . خاک ورزی مرسوم به طور نوعی ممکن است شامل عملیات زیر باشد:

·        خرد کردن و دیسک زدن بقایای گیاهی

·        شخم زدن و خرد کردن خاک

·        ایجاد شیار و پشته به منظور شکل دادن خاک

·   استفاده از هرس های دندانه ای بلافاصله پس از شخم بهاره ، به منظور کاهش خلل و فرج درست پر از هوا و تسطیح و فشردن سطح خاک

·        استفاده از هرس بشقابی یا کولتیواتور مزرعه

·        استفاده از هرس های دندان فنری یا دندانه انگشتی پس از کشت

·        استفاده از وجین کن دوار به منظور شکستن سله یا ریشه کن کردن علفهای هرز

·        یک یا دوبار استفاده از کولتیواتورهای ردیفی ، بسته به نوع محصول منطقه و علفهای هرز

کم خاک ورزی

در این روش ، خاک ورزی ثانویه منحصر است به یک بار عبور با یک وسیله تراکتور سوار همراه با یک کارنده که در پشت وسیله بسته می شود و بطور متوالی کار می کند ، وسیله خاک ورزی ممکن است یک کولتیواتور مزرعه ، هرس بشقابی ، هرس دندانه فنری ، کولتیواتور ردیفی یا تیلر دوار نواری باشد از یک تراکتور قوی برای انجام این عملیات متوالی استفاده می شود.

خاک ورزی پوششی

این روش بیشتر در کشت دستپاش محصولات بکار می رود . خاک ورزی پوشش دار با بکار بردن مکرر ادوات کشاورزی زیر شکن انجام می گیرد . پوششی که از بقایای گیاهی و کلوخ های روی سطح خاک باقی می ماند تا از فرسایش بادی و آبی خاک جلوگیری نموده و موجب افزایش نفوذ باران و برف گردد. بستری کاملا نرم زیر سطح خاک قرار می گیرد.

کشت بی خاک ورزی

در این روش بدون اینکه هیچ گونه خاک ورزی مقدماتی انجام گرفته باشد یک ردیفکار عمل کشت را انجام می دهد. کارنده باید به یک پیش بر چین دار مجهز باشد تا ضمن عبور از میان گیاهان سر پا یا بقایای گیاهی ، خاک را قطع کند و شیار باریکی را به جای شیار بازکن کارنده های معمولی باز نماید. بقایای گیاهی مشکل شناخته شده ای در عملیات زراعی بوده و از بین بردن علفهای هرز به وسیله علفکشهای شیمیایی ضروری می باشد.

توسعه پایدار :

توسعه ای که به همه انسانهایی که در حال حاضر روی کره زمین زندگی می کنند امکان تامین نیازهای حیات شان را می دهد بدون اینکه اختلافی برای نسلهای آینده ایجاد کند.

طبیعتی که امروز با آن مواجه هستیم حاصل تحول ، پیشرفت و بلایایی است که سه میلیارد سال عمر دارند و بیش از %90 آن در غیبت انسان طی شده است .

توسعه پایدار کشاورزی از اهداف مهم و اصلی و برنامه های توسعه اخیر کشور بوده که در این راستا دست اندرکاران را بر آن داشته تا با شناسایی ابزارها و راهکارهای کارآمد و تاسی از اصول و مبانی قانونی و  ایدئولوژیک مفهوم توسعه پایدار کشاروزی نظیر سلامتی و حفظ محیط زیست ، دوام اقتصادی ، عدالت اجتماعی و ... زمینه لازم جهت رسیدن به آن را فراهم می کند. که یکی از ابزارهای شناخته شده در این راه مکانیزاسیون با مفهوم بهره گیری از تکنولوژی ها و ماشینهای مناسب و روشهای علمی در عملیات ماشینی تولید محصولات کشاورزی بوده تا این بینش از طریق شناسایی معضلات فنی، اقتصادی و اجتماعی را اجرا نماید.

طبیعت یک تعادل دینامیک و بهترین و کاملترین نماد توسعه بر پایه اثرات متقابل پدیده های خلاق ، با تولید بالا و در عین حال بدون رشد کلی است .

رشد و عدم تعادل می تواند موقتی و محلی باشد اما چنانچه عمومی وگسترده شود گسیختگی در سیستم حادث می شود ، و در وضعیت کنونی قرار می گیرد.

عمده مشکل زمان حاضر این است که فعالیتهای انسانی از ظرفیت طبیعت تجاوز کرده ، منابع تخریب شده و آلودگیها اکوسیستم ها را مسموم کرده اند.

مشارکت ، همکاری و تعاون اساس توسعه پایدار هستند.

تحقق اتحاد یعنی تقویت ظرفیتهای توسعه پایدار .

نباید توسعه پایدار را حفاظت مطلق از محیطهای طبیعی معنی کنیم .

 

 

 

توسعه اقتصادی

حفظ و اصلاح محیط

توسعه اجتماعی و فرهنگی

 

 

/ 0 نظر / 81 بازدید